ZESPÓŁ PAŁACOWO-PARKOWY W MŁOSZOWEJ
Do ciekawszych miejscowości położonych w pobliżu Katowic należy z pewnością Młoszowa (w dawnym powiecie chrzanowskim), która może się poszczycić dwoma wspaniałymi dziełami: natury i człowieka. Pierwsze z nich to rozległy, 17-hektarowy park ze starym drzewostanem, urozmaicony licznymi dolinkami i pagórkami, z których każdy ma swoją nazwę: Łysa Góra, Smocze Skałki, Wzgórek Światowida. Drugim jest założenie pałacowe wraz z parkiem, stawem ogrodzone wysokim, kamiennym murem z wieżyczkami i basztami. W przeszłości park zdobiły posągi, 5 altan i 60 klombów kwiatowych. Szeroką przestrzeń między lasem a pałacem wypełniają pola i łąki.
Historia miejscowości łączyła się i splatała z dziejami kolejnych włodarzy dóbr młoszowskich. Najstarsze wzmianki o Młoszowej i jej właścicielach pieczętujących się herbem Nowina pochodzą z wieku XIV. W XVIII wieku majątek należał do starosty krakowskiego Hieronima Wielopolskiego, a w 1798 roku dobra zakupił mieszczanin z Kęt, adwokat Kajetan Florkiewicz, który w roku 1806 za zgodą Franciszka I Habsburga nabył tytuł szlachecki i prawo używania herbu Ozdoba. Kajetan i jego syn Juliusz Florkiewiczowie spędzili tu niemal cały swój żywot, nie szczędząc ani wysiłków, ani fortuny na uczynienie ze wzniesionego w stylu neogotyckim pałacu prawdziwie wspaniałej, wielkopańskiej rezydencji. Miała ona służyć nie tylko wygodzie i odpoczynkowi swoich właścicieli. Była też niemym świadkiem ich ambicji, zamierzeń i dokonań.
Zanurzony w parkowej zieleni i dominujący nad najbliższym otoczeniem pałac Florkiewiczów oddziałuje na kształtowanie się rodzimego krajobrazu. Zbudowany na planie prostokąta wyróżnia się piękną elewacją zwróconą na zachód. Obiekt składa się z dwóch skrzydeł: północnego utrzymanego w stylu neogotyckim, ograniczonego od frontu loggiami na parterze i piętrze, a z drugiej strony kaplicą z czworobocznymi wieżyczkami oraz skrzydła południowego. Spośród budynków uwagę przyciąga neogotycka kaplica pałacowa. Kaplice były nieodłącznymi składnikami każdej większej arystokratycznej rezydencji, nie mogło jej zabraknąć i w Młoszowej, wyrażała bowiem aspiracje stanowe swoich właścicieli. Jej wnętrze tchnie dostojeństwem i powagą wielkiej architektury gotyckiej. Warto wspomnieć, iż pałac wraz z kaplicą, budynkami oficyny i arsenału a także Brama Królewska i baszta Florkiewiczów są obiektami zabytkowymi wpisanymi do rejestru zabytków pod numerem A-45 WKZ Kraków.
Ważnym wydarzeniem, które miało wpływ na dzieje pałacu, był zawarty w 1861 roku ślub Marii Florkiewiczówny z Witoldem Potockim (1837-1885), synem hrabiego Henryka Potockiego z Koniecpola (z linii prymasowskiej pieczętującej się Złotą Pilawą) i Heleny Karoliny Sułkowskiej. W roku 1896 dobra młoszowskie odziedziczył wnuk Florkiewiczów, Juliusz Potocki (1867-1925), żonaty z Marią Zamoyską (zm. 1943), który miał dwie córki i trzech synów: Tomasza (ur. 1898), Antoniego (ur. 1900) i Klemensa (ur. 1901).
Potoccy dostosowali pałac i jego otoczenie do swoich gustów i potrzeb. Autorem projektu przebudowy rezydencji był znany krakowski architekt Zygmunt Hendel. Nadał on pałacowi wytworne formy architektury francuskiej z przełomu XVI i XVII wieku, określanej mianem "stylu Henryka IV". W tym czasie w architekturze rezydencjonalnej były modne wzory zaczerpnięte z architektury francuskiej, które to zjawisko obecnie nazywa się jako "kostium francuski". Potocki akceptując projekt Hendla wykazał się znajomością aktualnych tendencji w architekturze.
Zupełnie przebudowane zostało skrzydło południowe, które zwraca uwagę dekoracyjnymi stromymi dachami, mansardami, lukarnami i wysokimi kominami przypominającymi zamki znad Loary. Zmiany te znaczyła Pilawa Potockich, wkomponowana w pałacowe kapitele.
Do rezydencji można się dostać przez monumentalną bramę wjazdową prowadzącą na dziedziniec. W lustrze stawu pałacowego odbija się lico budynku. Uroku dodają rezydencji legendy rodzinne Florkiewiczów i nazwy związane z pozostałymi obiektami zespołu pałacowo-parkowego, jak: Baszta Florkiewiczów, Rondel hajduków, Grobowiec żołnierzy szwedzkich, Pomnik czarownicy, Bastion belwederski, Furta senatorska, Chatka pustelnika, Baszta kozacka, Pomnik Molossusa.
Przed wejściem do pałacu ustawiono konny pomnik zwycięskiego Jana III Sobieskiego wykonany przez Franciszka Wyspiańskiego, ojca dramaturga i malarza, natomiast na początku alejki kasztanowej stoi kamienny posąg św. Floriana w rzymskiej zbroi.
W 1910 roku Juliusz Potocki sprzedał posiadłość katowickiej firmie "Sylwana". W dwa lata później wystawione na licytację dobra młoszowskie nabył hrabia Jan Szembek (1881-1945), który wrócił do kraju, rezygnując z posady referenta w zarządzie krajowym w Bośni i Hercegowinie. Nie poświęcał on jednak pałacowi tak dużo czasu i uwagi, jak jego wcześniejsi właściciele. Po odrodzeniu się państwa polskiego wstąpił do służby dyplomatycznej i 15 marca 1919 roku został wysłany do Budapesztu - najpierw jako szef misji polskiej, a następnie poseł nadzwyczajny. Od roku 1924 kierował Poselstwem Rzeczpospolitej Polskiej w Brukseli, a później w Rumunii, wreszcie pełnił obowiązki wiceministra spraw zagranicznych. 17 września 1939 roku znalazł się w Budapeszcie, skąd przez Wenecję udał się do Paryża. Po agresji hitlerowskiej na Francję wyjechał do Portugalii. Zmarł bezpotomnie 9 lipca 1945 roku w Estorialu koło Lizbony. W czasie wojny majątek przejęli Niemcy. Później, do września roku 1945, stacjonowały w nim oddziały radzieckie, a po ich wycofaniu pałac wraz z parkiem przeszedł na własność Skarbu Państwa. Majątek ziemski zgodnie z dekretem o reformie rolnej został rozparcelowany.
Spośród tysięcy polskich pałaców i dworów wznoszonych w ciągu wieków do naszych czasów przetrwało jedynie około tysiąca. Niszczone, grabione jako zabytki narodowej kultury i ostoja polskości dogorywały w powojennej rzeczywistości. Niewielki już procent tej ocalałej resztki narodowego dziedzictwa zachował się w swojej pierwotnej postaci. Jeszcze mniejszy odsetek zyskał właściwych gospodarzy, dzięki którym dawne dwory i pałace wróciły lub wracają do swej świetności.
W październiku 1998 roku - w trosce o zachowanie dawnych tradycji oraz charakteru tego miejsca jako ośrodka kulturowego i oświatowego, integrującego twórcze środowiska naukowe ze społecznością lokalną - Zespół Pałacowo-Parkowy w Młoszowej stał się własnością Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach (aktualnie Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach).
Po zakończeniu prac remontowo-adaptacyjnych powstanie tu centrum naukowe, edukacyjne i konferencyjne wraz z odpowiednią infrastrukturą. W ramach działalności edukacyjnej Uniwersytet uruchomi w Młoszowej, zależnie od potrzeb, różne formy kształcenia akademickiego, między innymi: studia podyplomowe, studia międzynarodowe, licencjackie oraz "szkoły" języków obcych. Ośrodek zostanie w pełni przystosowany do prowadzenia międzynarodowych konferencji, sympozjów i seminariów naukowych z zachowaniem panującego tu niepowtarzalnego klimatu pracy twórczej. Położenie Zespołu Pałacowo-Parkowego w Młoszowej na pograniczu tak ważnych regionów, jak Śląsk i Małopolska, w naturalny sposób - co potwierdzają jego historia i tradycje - stwarza możliwości wymiany myśli naukowej i gospodarczej, inspirowanej wykorzystaniem nowych kontaktów Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach z ważnymi ośrodkami naukowymi w Europie.
Zapraszając Państwa do Zespołu Pałacowo-Parkowego w Młoszowej, mamy nadzieję, że już wkrótce zostanie mu przywrócona dawna świetność, by jak przed laty był ozdobą tego regionu, a teraz również chlubą katowickiej Alma Mater.
