Badania naukowe w Katedrze Informatyki w ujęciu historycznym

Szczególny wkład do rozwoju informatyki na uczelni i wykorzystywania jej w procesach dydaktycznych i badawczych wniósł profesor Zbigniew Messner. Warto przypomnieć, że to zasługą Profesora było uzyskanie, nowoczesnej, jak na tamte czasy, maszyny cyfrowej Odra, budowa ośrodka obliczeniowego, a także wprowadzenie informatyki jako dyscypliny akademickiej w kształceniu ekonomistów. Lata siedemdziesiąte i pierwsza połowa lat osiemdziesiątych charakteryzowały się poszukiwaniem rozwiązań informatycznych w zakresie systemów informatycznych zarządzania (SIZ). Gospodarka centralnie sterowana, słaby rozwój i dostęp do technologii informatycznych, niemożność walidacji wielu koncepcji, były podstawowymi barierami w zakresie prowadzenia badań na szeroką skalę. Pomimo tych trudności, należy docenić chęć podejmowania przez ówczesnych pracowników wielu prac badawczych i wdrożeniowych. Można tu wymienić między innymi:

  1. Projekt Węzłowy 15 PR-32 na zlecenie Instytutu Polityki Naukowej, Postępu Technicznego i Szkolnictwa Wyższego, Warszawa 1976- 1979. Opracowanie założeń i wdrożenie systemu TEST, STUDENT.
  2. Zlecenie FSM Bielsko-Biała w ramach pracy naukowo-badawczej: Wykorzystanie mikrokomputera Mera 300 dla potrzeb zarządzania FSM Bielsko-Biała. Opracowanie systemu realizacji i kontroli planów produkcji i sprzedaży, 1978 roku.
  3. Opracowanie ekspertyzy dotyczącej oceny efektywności eksploatowanych oraz planowanych do realizacji systemów informatycznych dla ENERGOPOLU w Czeladzi. Analiza i ocena dotyczyła między innymi systemów SIK, Kosztorys, obsługi biura handlu zagranicznego, gospodarki materiałowej, kadr i płac oraz systemu finansowo-księgowego 1981.

Prace badawcze i utylitarne z tego okresu były prowadzone pod kierunkiem profesora Zbigniewa Messnera i dr Doris Buchty, a nieco później koordynowane przez doc. Bernarda Bińkowskiego, mgr Edytę Tron oraz dr Karola Chrabańskiego. Przemiany polityczno-społeczne w Polsce, zapoczątkowane w drugiej połowie lat osiemdziesiątych wpłynęły w dużej mierze na obraz podejmowanych prac z zakresu informatyki. Okres ten charakteryzował się dosyć zdecydowanym wyborem kierunków badawczych, ważnych zarówno dla uczelni, jak i gospodarki narodowej. Uwagę skoncentrowano głównie na metodologii budowy SIZ dla wyższych szczebli zarządzania. Ten kierunek prac został zainicjowany przez profesora Henryka Srokę i Jego opracowanie naukowe: Systemy wspomagania decyzji kierowniczych (1986). w tym czasie uzyskano także środki finansowe w ramach centralnych problemów badawczych na rozwijanie prac naukowych i wdrożeniowych, co pozwoliło na ich zweryfikowanie empiryczne. Ten kierunek prac kontynuowany jest do dziś. Do najważniejszych badań naukowych z tego okresu można zaliczyć:

  1. Wybrane problemy informatyki - Systemy wspomagania decyzji. Resortowy Program Badawczo-Rozwojowy - RPBR-2, prowadzony pod kierunkiem prof. H. Sroki (1986-1990).
  2. Analiza, projektowanie, testowanie oprogramowania i wdrażanie SIZ w obszarze planowania, realizacji i kontroli produkcji podstawowej dla ZBSE "ELBUD" Katowice, 1986-1988.
  3. Analiza podstaw finansowo-prawnych, określenie potrzeb informacyjnych oraz modelu komputerowego wspomagania decyzji finansowych w FSM w Bielsku-Białej.
  4. Opracowanie raportu i case studies na temat: "Nowe technologie logistyczne w Polsce" - zlecenie Międzynarodowego Instytutu Stosowanej Analizy Systemów w Luksemburgu za pośrednictwem PAN 1987-1988.

W rozwijanej metodologii badań z zakresu systemów informatycznych za ważny moment należy uznać próbę łączenia teorii SIZ z systemami ekspertowymi (SE) i włączaniem ich do transformacji gospodarczej. Początek lat dziewięćdziesiątych sprzyjał takim eksperymentom. Gospodarka polska (a zwłaszcza Górnego Śląska) chłonna nowych technologii zaakceptowała i wdrożyła wiele rozwiązań z zakresu systemów ekspertowych. Okres ten charakteryzował się dalszym doskonaleniem projektowania systemów informatycznych zarządzania oraz włączaniem różnych modeli systemów wspomagania decyzji i systemów ekspertowych do procesu zarządzania organizacją. Wiele wspomnianych założeń badawczych udało się zweryfikować między innymi poprzez grant: "Informatyczne wspomaganie decyzji organizacyjnych w warunkach gospodarki rynkowej" (koordynator prof. H. Sroka). Efektem jego realizacji było opracowanie książki autorstwa H. Sroki Systemy ekspertowe. Komput! erowe wspomaganie decyzji w zarządzaniu i finansach (1994).  Równocześnie, pod kierunkiem prof. Jerzego Gołuchowskiego, w Katedrze Informatyki rozwijał się nurt badań dotyczący modelowania i diagnozowania struktury informacyjnej przedsiębiorstwa oraz formalnych metod w inteligentnych systemach informatycznych. Podjęto się realizacji wielu prac teoretycznych i utylitarnych, dotyczących między innymi wybranych zagadnień tworzenia systemów doradczych w dziedzinie rachunkowości, diagnozy ekonomicznej w inteligentnych systemach informatycznych zarządzania, podstaw ontologii przedsiębiorstwa i modelowania procesów gospodarczych. Ich podsumowanie znalazło odzwierciedlenie w pracy naukowej Jerzego Gołuchowskiego Inteligentne systemy diagnoz ekonomicznych (1997).  Pod koniec lat dziewięćdziesiątych zainicjowano w Katedrze Informatyki nurt badań z zakresu tworzenia i wdrażania systemów informatycznych bankowości, a wynikiem jego było wydanie pracy zbiorowej Systemy informatyczne bankowości pod redakcją Małgorzaty Pańkowskiej i Henryka Sroki (1997).  Obszernym polem badawczym, do którego włączyło się wielu pracowników Katedry, stała się reinżynieria organizacji pod wpływem zastosowań zintegrowanych systemów informatycznych zarządzania, głównie poprzez uczestnictwo w badaniach statutowych, takich jak:

  1. Zarys metodologii budowy systemów informatycznych zarządzania z wykorzystaniem zintegrowanych środowisk hipermedialnych. Etap I: Analiza metod budowy systemów informatycznych zarządzania i propozycje zmian dotychczasowych metodologii budowy (1997), Etap II: Metodologia prototypowania z użyciem narzędzi CASE i wyboru gotowych systemów na rynku (1998).
  2. Zintegrowane systemy kierowania produkcją - badanie możliwości głębokiej reinżynierii organizacji po 2000 roku (2000).
  3. Systemy wspomagania organizacji - kreowanie teorii i realizacja praktyczna (2000).
  4. Zintegrowane systemy informatyczne zarządzania - doskonalenie metodologii wdrażania systemów informatycznych oraz analiza przeprojektowywania organizacji (2001).
  5. Systemy wspomagania organizacji w aspekcie zarządzania wiedzą w organizacjach gospodarczych (2001).

Wypracowano wiele propozycji co do metodyki projektowania i wdrażania zintegrowanych systemów informatycznych zarządzania. Rezultatem tych przedsięwzięć badawczych było wydanie pracy zbiorowej pod redakcją Celiny M. Olszak i Henryka Sroki Zintegrowane systemy informatyczne zarządzania (2001) oraz Systemy organizacji wirtualnych pod redakcją Małgorzaty Pańkowskiej i Henryka Sroki (2002). Koniec lat dziewięćdziesiątych i początek XXI wieku to okres rozwoju technologii internetowej i multimedialnej. w naturalny sposób punkt ciężkości w prowadzeniu badań przesuwa się na nowatorskie zagadnienia e-biznesu, e-commercu, organizacji wirtualnych, e-learningu. Realizowanych jest wiele projektów badawczych, zarówno na skalę krajową, jak i międzynarodową, np.

  • grant: Badanie możliwości wykorzystania metod i technik multimedialnych w procesach podejmowania decyzji. Model współczesnego stanowiska decyzyjnego (koordynator prof. H. Sroka), 1995-1998, 
  • grant: Inteligenta komputerowa gra strategiczna w Internecie (koordynator dr hab. S. Stanek, prof. H. Sroka), 1997-2000, Luton 
  • TRIMAR (On-line Intelligent Training System for Internet marketing by SMEs sector) Luton University, AE Katowice (koordynator prof. Jerzy Gołuchowski), 2000-2003, 
  • European Master in E-Commerce (koordynator prof. Jerzy Gołuchowski).