Ekonomia w szklanej pułapce racjonalności. Daniela Kahnemana drogi ewakuacji

Źródło: https://www.nobelprize.org

W 2019 r. upłynęło pół wieku od uhonorowania Ragnara Frischa oraz Jana Tinbergena pierwszymi w historii Nagrodami Banku Szwecji w dziedzinie ekonomii im. Alfreda Nobla. Kierownik Katedry Finansów Przedsiębiorstw i Ubezpieczeń Gospodarczych dr hab. Artur Walasik, prof. UE z pracownikami Katedry, zainicjowali cykl kolokwiów naukowych poświęconych dyskusji nad wpływem dorobku laureatów Nagrody Nobla na podejmowane w Uniwersytecie badania naukowe, w szczególności na przygotowywane dysertacje doktorskie.

Ósme kolegium noblowskie przygotowano we współpracy z Katedrą Rachunkowości kierowaną przez dra hab. Andrzeja Piosika, prof. UE. Prelegentką będzie mgr Ewa Ogłozińska, która przedstawi wybrane wątki poruszane przez Daniela Kahnemana. W 2002 roku Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii została wręczona dwóm naukowcom. Byli to Daniel Kahneman i Vernon L. Smith.

Daniel Kahneman otrzymał nagrodę za wykorzystanie badań psychologicznych w ekonomii, a zwłaszcza dotyczących osądów ludzi i podejmowania decyzji w warunkach niepewności. Daniel Kahneman twierdził, że ludzie są nieskończenie skomplikowani i interesujący. Intensywnie współpracował z Amosem Tverskyim, który specjalizował się w psychologii matematycznej, czyli szukał formalnych modeli charakteryzujących ludzkie zachowanie. W pierwszym wspólnym artykule zatytułowanym „Judgement Under Uncertanity: Heuristics and Biases” podważyli, jak Kahnem sam stwierdził, dwa podstawowe założenia, którymi w latach siedemdziesiątych dwudziestego wieku kierowali się socjologowie i ekonomiści. Można powiedzieć, że dotychczasowe paradygmaty zakładające, że ludzie na ogół działają racjonalnie, a ich myślenie jest najczęściej prawidłowe, natomiast za odchylenia od racjonalności  w większości odpowiadają takie emocje jak strach, sympatia czy nienawiść, przestały być dominujące. Udowodnili istnienie błędów systemowych w myśleniu normalnych ludzi i wskazali, że ich przyczyną nie są emocje, lecz wynikają one z samej konstrukcji mechanizmów poznawczych.

W trakcie kolokwium dyskusji poddane zostaną mechanizmy funkcjonowania ludzkiego umysłu oraz przykładowe błędy systemowe w myśleniu.