Identyfikowalność w łańcuchach wartości miodu: Wyniki badań na konferencji EurBee11 w Bolonii

Zespół badawczy projektu TOP4HoneyChains – Trustable and Sustainable Open Platform for Smart Honey Value Chains wziął udział w EurBee 11 – 11th European Conference of Apidology, która odbyła się w dniach 7–10 września 2026 r. w Bolonii. Jedno z największych europejskich wydarzeń naukowych poświęconych pszczołom, pszczelarstwu i apidologii zgromadziło badaczy prezentujących najnowsze osiągnięcia w tej dziedzinie. Program konferencji obejmował 196 prezentacji ustnych, około 300 posterów oraz 6 wykładów keynote.

Podczas konferencji członkowie zespołu TOP4HoneyChains przedstawili trzy komplementarne rezultaty badań, dotyczące danych niezbędnych dla identyfikowalności miodu, cyfrowego monitorowania jego jakości oraz wpływu uwarunkowań kulturowych na projektowanie zaufanych platform cyfrowych.

Które dane są najważniejsze dla identyfikowalności miodu?

Prof. Ewa Wanda Ziemba zaprezentowała wyniki międzynarodowego badania obejmującego 1254 pszczelarzy z Polski, Łotwy i Turcji. Celem było określenie, które dane pszczelarze uznają za najbardziej istotne dla zapewnienia identyfikowalności w inteligentnych łańcuchach wartości miodu oraz w jakim stopniu oceny te różnią się pomiędzy krajami.

Analizie poddano 21 kategorii danych odnoszących się do czterech głównych obszarów: pszczelarza, pasieki, miodu oraz praktyk pszczelarskich. Uwzględniono m.in. doświadczenie i edukację pszczelarza, lokalizację i charakterystykę pasieki, rodzaj i jakość miodu, choroby pszczół i metody ich leczenia, żywienie rodzin pszczelich, pozyskiwanie miodu oraz kanały jego dystrybucji.

Wyniki wskazały, że pomimo różnic pomiędzy Polską, Łotwą i Turcją możliwe jest wyodrębnienie wspólnego zestawu danych o szczególnym znaczeniu dla identyfikowalności miodu. Jednocześnie znaczenie części kategorii danych jest silniej uzależnione od specyfiki poszczególnych krajów i rynków.

Rezultaty dostarczają empirycznych podstaw do projektowania cyfrowych platform identyfikowalności oraz cyfrowych paszportów miodu. Rozwiązania te powinny opierać się na wspólnym rdzeniu kluczowych danych, a zarazem umożliwiać uwzględnianie informacji istotnych z perspektywy danego kraju, rynku lub grupy użytkowników. Pozwala to ograniczyć nadmierne gromadzenie danych i sprzyja tworzeniu rozwiązań proporcjonalnych, możliwych do wdrożenia i wiarygodnych.

Cyfrowy system monitorowania jakości i identyfikowalności miodu

Drugą perspektywę przedstawił Sahin Aydin, prezentując zintegrowany system cyfrowy wspierający monitorowanie jakości i identyfikowalności miodu, zaprojektowany z wykorzystaniem zasad Critical Control Points (CCP).

System umożliwia śledzenie danych w całym procesie – od ich pozyskiwania na poziomie pasieki, przez kolejne etapy produkcji i tworzenie partii miodu, aż po udostępnianie użytkownikowi końcowemu informacji dotyczących konkretnego produktu. Każdej partii miodu może zostać przypisana unikalna cyfrowa tożsamość powiązana z kodem QR, łącząca informacje o pochodzeniu, warunkach produkcji, parametrach jakościowych i przeprowadzonych procesach kontroli.

Modułowa aplikacja internetowa integruje zarządzanie parametrami, rejestry monitorowania oraz śledzenie składu i historii partii. Połączenie kontroli jakości, identyfikowalności i cyfrowego udostępniania danych ma wspierać bezpieczeństwo żywności, wzmacniać zaufanie oraz zwiększać efektywność zarządzania łańcuchem wartości miodu.

Różnice kulturowe a wymagania wobec platformy cyfrowej

Trzecia prezentacja, przedstawiona przez Mehmeta N. Aydina, dotyczyła wpływu uwarunkowań kulturowych na wymagania wobec projektowania zaufanej, otwartej platformy dla łańcuchów wartości miodu.

Badanie miało charakter jakościowy i obejmowało 42 częściowo ustrukturyzowane wywiady przeprowadzone w dwóch odmiennych kontekstach rynkowych. Z wykorzystaniem podejścia Requirements Engineering zidentyfikowano mechanizmy budowania zaufania, które powinny być uwzględniane podczas projektowania cyfrowych rozwiązań identyfikowalności.

Wyniki pokazały, że zaufanie do miodu i jego producentów może być budowane na różne sposoby. W jednym kontekście większe znaczenie mają instytucjonalne mechanizmy potwierdzania jakości i zgodności, podczas gdy w innym istotniejsza jest bezpośrednia relacja z pszczelarzem oraz możliwość poznania producenta i sposobu prowadzenia produkcji.

Badanie potwierdziło tym samym, że przy projektowaniu cyfrowych platform dla łańcuchów wartości miodu nie sprawdza się podejście „one size fits all”. Wspólna infrastruktura cyfrowa powinna umożliwiać dostosowanie sposobu prezentowania danych i funkcjonalności do potrzeb użytkowników, lokalnych mechanizmów budowania zaufania oraz specyfiki poszczególnych rynków.

Trzy komplementarne perspektywy TOP4HoneyChains

Trzy prezentacje przedstawione podczas EurBee 11 pokazują komplementarność badań realizowanych w ramach projektu TOP4HoneyChains. Łączą one identyfikację i priorytetyzację danych niezbędnych dla identyfikowalności, technologiczne rozwiązania umożliwiające monitorowanie jakości i śledzenie miodu od pasieki do konsumenta oraz analizę wymagań użytkowników i kulturowych uwarunkowań projektowania platform cyfrowych.

Rezultaty te bezpośrednio wspierają realizację głównego celu projektu TOP4HoneyChains – opracowanie zaufanej i zrównoważonej otwartej platformy dla inteligentnych łańcuchów wartości miodu, integrującej dane, technologie cyfrowe, mechanizmy kontroli jakości i identyfikowalności oraz potrzeby różnych uczestników łańcucha wartości.