Temat konsolidacji uczelni nie jest nowy. Powraca cyklicznie zwłaszcza w momentach, gdy system szkolnictwa wyższego mierzy się z wyzwaniami finansowymi, regulacyjnymi, konkurencyjnościowymi oraz demograficznymi. W takich okolicznościach pojawia się naturalne pytanie o strukturę systemu i jego efektywność. W trwającej dyskusji jako główne argumenty uzasadniające konsolidację wskazuje się możliwość:

• poprawy konkurencyjności - w myśl zasady, że większy podmiot ma większą siłę oddziaływania, jest bardziej widoczny i bardziej liczący się w przestrzeni międzynarodowej,
• poprawy pozycji w rankingach,
• ograniczenia kosztów poprzez redukcję liczby uczelni, eliminację powielających się funkcji administracyjnych oraz lepsze wykorzystanie infrastruktury.

Na pierwszy rzut oka argumenty te wydają się racjonalne i przekonujące. Jednak bardziej pogłębiona analiza pokazuje, że konsolidacja jest procesem niezwykle złożonym, rozciągniętym w czasie i kosztownym, a jej rezultaty nie są ani szybkie, ani gwarantowane - odpowiedziała JM Rektor.

Europa nie jest przestrzenią, w której dominują trendy twardych fuzji uczelni. W ciągu ostatnich dwóch dekad, przy około pięciu tysiącach instytucji szkolnictwa wyższego, przeprowadzono około 130 procesów integracyjnych, z czego tylko nieliczne miały charakter głębokiej konsolidacji. W systemach niemieckim, holenderskim, hiszpańskim czy austriackim od lat nie realizuje się takich działań. Nawet Francja - która miała największe doświadczenia w tym zakresie - wyhamowała ten kierunek, uznając, że konsolidacja nie przekłada się w wystarczającym stopniu na trwałą doskonałość badawczą.

Rzeczywiście, funkcjonuje około 370 uczelni, z czego 135 to uczelnie publiczne, a zdecydowaną większość stanowią podmioty niepubliczne. W połączeniu z trwałym niżem demograficznym rodzi to pytanie o racjonalność struktury systemu. 2 Jednak z faktu, że liczba instytucji jest wysoka, nie wynika automatycznie, że właściwą odpowiedzią jest ich administracyjne łączenie. Demografia jest zjawiskiem strukturalnym i będzie oddziaływać na system niezależnie od tego, czy uczelnie pozostaną odrębne, czy zostaną połączone. Konsolidacja nie zwiększy liczby studentów ani nie podniesie poziomu finansowania per capita - zaznaczała. 

Konsolidacja może być jednym z narzędzi polityki publicznej, ale nie jest rozwiązaniem systemowym. Nie zastąpi stabilnego finansowania, nie podniesie wynagrodzeń kadry akademickiej, nie zmieni algorytmu subwencyjnego ani logiki ewaluacji. Jeżeli chcemy budować realną doskonałość, musimy najpierw uporządkować fundamenty: reguły finansowania, stabilność regulacyjną i warunki pracy naukowców. Struktura organizacyjna pozostaje wtórna wobec jakości systemu - podsumowała prof. dr hab. inż. Celina M. Olszak.

Badania pokazują, że europejski mainstream to przede wszystkim: federacje, sojusze akademickie, uniwersytety europejskie (ponad 340 uczelni, niemal żadna nie jest efektem fuzji), konsorcja badawcze, wspólne szkoły doktorskie, współdzielone centra badawcze, integracja funkcjonalna (biblioteki, zakup sprzętu, centra IT). Konsolidacja nie jest celem samym w sobie i nie może zastąpić strategii rozwoju nauki. Nie odpowiada również na chroniczne niedofinansowanie systemu, które ma swoje źródło w poziomie nakładów publicznych, konstrukcji algorytmu subwencji oraz zasadach funkcjonowania całego sektora. Dopóki te mechanizmy nie zostaną poddane reformie, każda zmiana strukturalna pozostanie działaniem wtórnym wobec zasadniczych wyzwań systemowych.

Temat konsolidacji uczelni nie jest nowy. Powraca cyklicznie zwłaszcza w momentach, gdy system szkolnictwa wyższego mierzy się z wyzwaniami finansowymi, regulacyjnymi, konkurencyjnościowymi oraz demograficznymi. W takich okolicznościach pojawia się naturalne pytanie o strukturę systemu i jego efektywność. W trwającej dyskusji jako główne argumenty uzasadniające konsolidację wskazuje się możliwość:

• poprawy konkurencyjności - w myśl zasady, że większy podmiot ma większą siłę oddziaływania, jest bardziej widoczny i bardziej liczący się w przestrzeni międzynarodowej,
• poprawy pozycji w rankingach,
• ograniczenia kosztów poprzez redukcję liczby uczelni, eliminację powielających się funkcji administracyjnych oraz lepsze wykorzystanie infrastruktury.

Na pierwszy rzut oka argumenty te wydają się racjonalne i przekonujące. Jednak bardziej pogłębiona analiza pokazuje, że konsolidacja jest procesem niezwykle złożonym, rozciągniętym w czasie i kosztownym, a jej rezultaty nie są ani szybkie, ani gwarantowane - odpowiedziała JM Rektor.

Europa nie jest przestrzenią, w której dominują trendy twardych fuzji uczelni. W ciągu ostatnich dwóch dekad, przy około pięciu tysiącach instytucji szkolnictwa wyższego, przeprowadzono około 130 procesów integracyjnych, z czego tylko nieliczne miały charakter głębokiej konsolidacji. W systemach niemieckim, holenderskim, hiszpańskim czy austriackim od lat nie realizuje się takich działań. Nawet Francja - która miała największe doświadczenia w tym zakresie - wyhamowała ten kierunek, uznając, że konsolidacja nie przekłada się w wystarczającym stopniu na trwałą doskonałość badawczą.

Rzeczywiście, funkcjonuje około 370 uczelni, z czego 135 to uczelnie publiczne, a zdecydowaną większość stanowią podmioty niepubliczne. W połączeniu z trwałym niżem demograficznym rodzi to pytanie o racjonalność struktury systemu. 2 Jednak z faktu, że liczba instytucji jest wysoka, nie wynika automatycznie, że właściwą odpowiedzią jest ich administracyjne łączenie. Demografia jest zjawiskiem strukturalnym i będzie oddziaływać na system niezależnie od tego, czy uczelnie pozostaną odrębne, czy zostaną połączone. Konsolidacja nie zwiększy liczby studentów ani nie podniesie poziomu finansowania per capita - zaznaczała. 

Konsolidacja może być jednym z narzędzi polityki publicznej, ale nie jest rozwiązaniem systemowym. Nie zastąpi stabilnego finansowania, nie podniesie wynagrodzeń kadry akademickiej, nie zmieni algorytmu subwencyjnego ani logiki ewaluacji. Jeżeli chcemy budować realną doskonałość, musimy najpierw uporządkować fundamenty: reguły finansowania, stabilność regulacyjną i warunki pracy naukowców. Struktura organizacyjna pozostaje wtórna wobec jakości systemu - podsumowała prof. dr hab. inż. Celina M. Olszak.

Badania pokazują, że europejski mainstream to przede wszystkim: federacje, sojusze akademickie, uniwersytety europejskie (ponad 340 uczelni, niemal żadna nie jest efektem fuzji), konsorcja badawcze, wspólne szkoły doktorskie, współdzielone centra badawcze, integracja funkcjonalna (biblioteki, zakup sprzętu, centra IT). Konsolidacja nie jest celem samym w sobie i nie może zastąpić strategii rozwoju nauki. Nie odpowiada również na chroniczne niedofinansowanie systemu, które ma swoje źródło w poziomie nakładów publicznych, konstrukcji algorytmu subwencji oraz zasadach funkcjonowania całego sektora. Dopóki te mechanizmy nie zostaną poddane reformie, każda zmiana strukturalna pozostanie działaniem wtórnym wobec zasadniczych wyzwań systemowych.