Światowy Dzień Wiedzy na temat Dostępności

Co roku w trzeci czwartek maja świętowany jest dzień, który popularyzuje ideę dostępności, a także wskazywanie kierunków zmian jakie w tym obszarze mogą być wprowadzane. Idea dostępności odwołuje się do podstawowych, a zarazem najgłębszych zasad humanizmu. To troska o potrzeby, godność i swobodny rozwój każdego człowieka w jego środowisku naturalnym i społecznym, a więc także w środowisku studenckim i szerzej akademickim.

O problemie dostępności, a właściwie jej braku uświadamiamy sobie, w momencie osobistego doświadczenia, gdy dotyczy ono bezpośrednio nas lub osób nam bliskich. W sposób najbardziej uciążliwy brak dostępności odczuwają osoby z niepełnosprawnością stanowiące ok 4,5 mln obywateli polskiego społeczeństwa, w tym seniorzy. Jednakże jest to potrzeba ważna dla wszystkich, ponieważ każdy z nas w wyniku zdarzeń losowych zostanie pozbawiony swojej autonomiczności.

Szacuje się, że w związku z intensywnym rozwojem cywilizacji i uprzemysłowienia, a co za tym idzie zwiększeniem poziomu stresu – przewidywane jest nasilenie się ryzyka pogorszenia kondycji psychicznej społeczeństwa.

Z drugiej zaś strony można powiedzieć, że szybki rozwój nowoczesnych technologii sprzyja zatrudnieniu osób z niepełnosprawnościami. Właściwie nie ma obecnie dziedziny życia, w której nie korzystalibyśmy z komputerów, systemów informatycznych, aplikacji. Z drugiej zaś strony można powiedzieć, że szybki rozwój nowoczesnych technologii sprzyja zatrudnieniu osób z niepełnosprawnościami. Właściwie nie ma obecnie dziedziny życia, w której nie korzystalibyśmy z komputerów, systemów informatycznych, aplikacji. Powoduje to stały wzrost zapotrzebowania na pracowników z branży IT, w której osoby z niepełnosprawnością są bardzo chętnie zatrudniane.

Patrząc perspektywicznie – dostępność się po prostu opłaca. Rosnąca populacja osób starszych stanowić będzie coraz bardziej istotny segment konsumentów dóbr i usług, co stwarza szanse dla rozwoju tzw. srebrnej gospodarki (gospodarki senioralnej), kładącej szczególny nacisk na dostępność. Różnorakie wprowadzane dzięki dostępności ułatwienia pomagają w szybszej orientacji w terenie, budynkach użyteczności publicznej. Wiele rzeczy staje się po prostu bardziej przyjaznych, przystępnych i intuicyjnych w obsłudze, a wprowadzenie ich nie wymaga większych nakładów, ale innego sposobu projektowania.

Kluczowe jest myślenie wielowymiarowe i perspektywiczne o dostępności. W Polsce realizowany jest Program Dostępność Plus, który koncentruje się na dostosowaniu przestrzeni publicznej, architektury, transportu i produktów/usług do wymagań wszystkich obywateli.

W roku 2019 została uchwalona Ustawa o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, w której wyodrębniono 3 zasadnicze obszary:

  • architektoniczny,
  • informacyjno-komunikacyjny,
  • cyfrowy. 

W każdym z tych obszarów sprecyzowano tzw. minimalne wymagania służące zapewnieniu dostępności. Wprowadzono też do systemu prawnego takie pojęcia jak uniwersalne projektowanie czy racjonalne usprawnienia, dzięki którym powstające w przyszłości obiekty, produkty, usługi muszą być dostosowane do szerokiego kręgu odbiorców.

Dostępność a Uniwersytet

Zmiany związane z dostępnością obejmują również polskie uczelnie. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju prowadzi konkurs Uczelnia Dostępna. Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach zakwalifikował się do udziału w tym programie - realizuje projekt "UEKat dostępny – program wsparcia procesu kształcenia dla osób ze szczególnymi potrzebami”. 

W jego ramach wyodrębniono sześć obszarów, w ramach których podejmowane działania mają na celu wprowadzenie na Uniwersytecie zmian zwiększających zapewnienie przez uczelnię dostępności komunikacyjnej, administrowanych stron internetowych, narzędzi informatycznych, procesu rekrutacji i kształcenia, wprowadzenie do programów kształcenia modyfikacji zapewniających ich dostępność dla studentów z niepełnosprawnościami oraz działań z zakresu dostępności architektonicznej.

Więcej informacji znajduje się na stronie internetowej programu.

Tytuł wydarzenia

Oprócz realizowanego obecnie projektu, w Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach podejmowane są liczne działania mające na celu przystosowanie Uczelni do potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz wyrównanie ich szans edukacyjnych.

Obszary działań

  • pomoc przy rozwiązywaniu indywidualnych i systemowych problemów studentów z niepełnosprawnościami udzielaną przez Pełnomocnika Rektora ds. Osób ze Szczególnymi Potrzebami oraz Centrum Wsparcia Osób ze Szczególnymi Potrzebami,
  • wsparcie finansowe (stypendia specjalne),
  • zmiany uregulowań prawnych,
  • zakup sprzętu i oprogramowania specjalistycznego ułatwiającego edukację osobom z różnymi dysfunkcjami zdrowotnymi,
  • likwidacja barier architektonicznych,
  • udział w konferencjach, szkoleniach i kursach o tematyce poruszającej problemy i sprawy osób z niepełnosprawnościami.

Studentom ze szczególnymi potrzebami proponujemy rozwiązania, które w żaden sposób nie obniżają jakości kształcenia, ale pomagają w realizacji celu jakim jest uzyskanie dyplomu, np. zmiana formy egzaminu, zmiana warunków uczestnictwa w zajęciach, dostęp do dostosowanych materiałów dydaktycznych i inne.

Do kogo skierowana jest pomoc?

  • osoby niepełnosprawne ruchowo,
  • osoby niewidome i niedowidzące,
  • osoby niesłyszące i słabosłyszące,
  • osoby z zaburzeniami psychicznymi,
  • osoby z chorobami przewlekłymi i innymi trudnościami zdrowotnymi.

Przykładowe rodzaje wsparcia

  • dzielenie materiału zaliczeniowego na mniejsze partie,
  • zamiana formy egzaminu z ustnej na pisemną lub z pisemnej na ustną,
  • zdawanie egzaminu przy pomocy formularzy z dostosowaną wielkością czcionki,
  • wydłużenie czasu zdawania egzaminu, zaliczenia,
  • korzystanie ze wsparcia tłumacza języka migowego,
  • korzystanie z pomocy asystenta studenta/doktoranta,
  • pomoc psychologa (w ramach umowy zlecenia zatrudniamy dwóch psychologów, którzy są dostępni dla studentów, doktorantów i pracowników Uczelni, nie tylko tych posiadających orzeczenia o niepełnosprawności ale dla wszystkich, którzy potrzebują wyciszenia, rozmowy, pomocy),
  • pomoc przy zakwaterowaniu w akademiku (dwa pokoje dostosowane do studentów z niepełnosprawnością ruchu),
  • udostępnienie materiałów z zajęć dydaktycznych,
  • kserowanie notatek i materiałów dydaktycznych,
  • zakup specjalistycznych, trudnodostępnych pozycji książkowych (udostępnianych w Bibliotece Uczelni, możliwość wypożyczenia),
  • członkostwo w Organizacji Studentów Niepełnosprawnych Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach - OSN,
  • pomoc przy uzyskaniu pozwolenia na wjazdu na wewnętrzny parking Uczelni,
  • organizację szkoleń, warsztatów w zakresie aktywizacji zawodowej, doradztwa zawodowego oraz własnej działalności gospodarczej, 
  • organizację kursów językowych,
  • organizację zajęć wyrównawczych z wychowania fizycznego,
  • opiniowanie zasadności udzielania indywidualnego planu studiów oraz innych pism wymagających uzasadnienia,
  • dodatkowy lektorat językowy dostosowany do potrzeb.

Sprzęt wspomagający naukę


Przy Centrum Języków obcych mieści się pracownia, wyposażona w specjalistyczny sprzęt wspomagający naukę języków obcych i innych zajęć dydaktycznych:

  • komputery z oprogramowaniem dla osób niedowidzących,
  • klawiatury z dużą czcionką,
  • skaner umożliwiający powiększanie tekstu pisanego,
  • syntezor mowy,
  • drukarka Braille’a, 
  • aparaty wspomagania słuchu z pętlą indukcyjną,
  • specjalistyczny księgozbiór.

Zajęcia z wychowania fizycznego


W ramach zajęć wyrównawczych z wychowania fizycznego oferujemy:

  • gimnastykę korekcyjno-kompensacyjną,
  • pływanie,
  • ćwiczenia hatha jogi,
  • ćwiczenia na siłowni (np. ergometr rowerowy).

Istotnym elementem decydującym o wysokiej jakości zajęć wyrównawczych z wychowania fizycznego, jest powstanie sekcji pływackiej dla studentów niepełnosprawnych. Studenci w ramach tej sekcji biorą udział w Mistrzostwach Polski Studentów Niepełnosprawnych, gdzie  co roku zdobywają wysokie pozycje indywidualne i drużynowe.

Dostosowanie infrastruktury


Uniwersytet podejmuje również działania nad dostosowaniem budynków do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Najlepiej przystosowanym obiektem jest budynek A, który z małymi wyjątkami jest w pełni dostępny. Efektem dotychczasowych prac są m.in.: automatycznie otwierane drzwi, zmodernizowana winda, toalety dla osób z niepełnosprawnościami.

Uczelnia zachęca studentów z niepełnosprawnościami do uczestnictwa w różnorodnych zawodach i konkursach im dedykowanych oraz stwarza warunki do udziału w wydarzeniach kulturalnych.

Do potrzeb osób z niepełnosprawnościami dostosowana została również strona www Uczelni zgodnie ze standardem WCAG 2.0.