W dniach 6-7 listopada br. w Centrum Informacji Naukowej i Bibliotece Akademickiej w Katowicach odbyła się 3. Międzynarodowa Konferencja Naukowa "Energy Justice & Energy Transition – Global, Europe, State", zorganizowana przez Katedrę Transformacji Energetycznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach we współpracy z Uniwersytetem w Abu Dhabi oraz Uniwersytetem w Pawii.
Wydarzenie stanowiło wyjątkowe forum wymiany myśli między ekspertami, naukowcami i praktykami zajmującymi się prawnymi, ekonomicznymi i politycznymi aspektami globalnej transformacji energetycznej. Celem konferencji była międzynarodowa debata naukowa poświęcona zagadnieniom sprawiedliwości energetycznej oraz zrównoważonej transformacji sektora energetycznego w Polsce, Europie i na świecie.
Otwarcie konferencji
Uroczystego otwarcia pierwszego dnia konferencji dokonał Prorektor ds. Nauki i Rozwoju Kadry Akademickiej prof. dr hab. Maciej Nowak. Następnie kilka słów do uczestników skierowała Kierownik Katedry Transformacji dr hab. Marzena Czarnecka, prof. UE, która podkreśliła znaczenie regionu katowickiego jako miejsca o silnych tradycjach energetycznych i przemysłowych. Wskazała, że to właśnie tutaj - w sercu Śląska - dyskusja o przyszłości energii ma szczególne znaczenie.
Zmiany klimatyczne a nowe technologie energii
W swoim wystąpieniu prof. Raphael J. Heffron zwrócił uwagę na pilną potrzebę poszukiwania nowych dróg transportu i wytwarzania energii w obliczu przyspieszających zmian klimatycznych.
Musimy się skupić na odnawialnych źródłach energii. Będzie nas to kosztowało coraz więcej pracy i nakładów finansowych, ale to konieczne, jeśli chcemy uniknąć jeszcze wyższych kosztów bezczynności - podkreślił Profesor.
Zadał też kluczowe pytania: "Co się stanie, jeśli nie zaczniemy działać? Kto za to zapłaci? Jak możemy wykorzystać energię w sposób zrównoważony?" Wskazał, że rozwiązaniem nie jest omijanie przepisów czy unikanie podatków ekologicznych, lecz konsekwentne wprowadzanie realnych zmian.
W pewnym momencie stajemy przed wyborem między tym, co łatwe, a tym, co słuszne - dodał.
Sprawiedliwa transformacja energetyczna
W dalszej części konferencji prof. Marzena Czarnecka poprowadziła panel poświęcony zagadnieniu "Just energy transition: equity, economy & environment in sync". Profesor zwróciła uwagę, że jednym z kluczowych wyzwań jest utworzenie w Polsce platformy wspierającej lokalne inicjatywy energetyczne, które pozwolą społecznościom na rzeczywiste uczestnictwo w procesie transformacji.
Musimy wspierać to, co jest lokalne i nasze. Prawo, ekonomia i ekologia – wszystkie te sfery ulegają zmianie, a my musimy je połączyć w spójną całość - zaznaczyła.
Prelegentka podkreśliła również znaczenie młodego pokolenia, które coraz częściej angażuje się w projekty lokalnej produkcji energii. Wskazała, że Unia Europejska promuje ideę podwójnego wykorzystania energii, co stwarza możliwości łączenia różnych form produkcji w ramach wspólnej transformacji.
Gospodarka w transformacji energetycznej
Wśród tematów omawianych w panelach znalazły się również zagadnienia dotyczące lokalnych treści w procesie sprawiedliwej transformacji. Podkreślono, że włączanie lokalnych społeczności w projekty energetyczne generuje nowe miejsca pracy i wzmacnia lokalne gospodarki, wspiera rozwój krajowych przedsiębiorstw i łańcuchów dostaw, zwiększa społeczną akceptację inwestycji oraz poprawia długofalową trwałość projektów dzięki integracji z lokalną ekonomią.
Eksperci zwrócili uwagę, że skuteczna implementacja wymaga jasnych regulacji, transparentnych mechanizmów monitorowania oraz partnerstwa między rządem, inwestorami i przemysłem krajowym. Jednocześnie wskazano na wyzwania, takie jak: potencjalne konflikty z zasadami handlu międzynarodowego, ryzyko wzrostu kosztów projektów czy konieczność równoważenia krótkoterminowych korzyści z długofalową konkurencyjnością.
Uczestnicy zgodnie podkreślali, że transformacja energetyczna musi mieć charakter inkluzywny i sprawiedliwy, a proces zmian powinien obejmować zarówno aspekty gospodarcze, społeczne, jak i środowiskowe. Konferencja potwierdziła, że Katowice pozostają ważnym punktem na mapie europejskiej debaty o przyszłości energii - miejscem, gdzie nauka, praktyka i polityka spotykają się, by wspólnie poszukiwać rozwiązań dla globalnych wyzwań energetycznych.
Drugi dzień konferencji
Drugi dzień 3. Międzynarodowej Konferencji Naukowej, poświęcony był zagadnieniom bezpieczeństwa energetycznego i ryzyka tzw. blackoutu, czyli przerwy w dostawach energii elektrycznej na dużą skalę.
W sesji tematycznej wziął udział Poseł do Parlamentu Europejskiego oraz Przewodniczący Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (ITRE) - dr Borys Budka, a także eksperci z sektora energetycznego, przedstawiciele świata nauki i biznesu: Marcin Laskowski - Ekspert ds. Regulacji Rnergetycznych, Piotr Piela - Wiceprezes Zarządu PEJ sp. z o.o., Grzegorz Lot - Prezes Zarządu Tauron Polska Energia S.A., Bartosz Krysta - Członek Zarządu ENEA S.A. oraz Profesor Uniwersytetu w Poznaniu im. Adama Mickiewicza - prof. Eryk Kosiński. Dyskusję moderowała Profesor Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach Marzena Czarnecka oraz dr Marcin Kraśniewski.
Atom - filar bezpieczeństwa energetycznego?
Rozważania rozpoczęły się od jednego z najgorętszych tematów współczesnej debaty energetycznej - roli energetyki jądrowej w zapewnieniu stabilnych dostaw energii.
Jaką rolę ma pełnić energia atomowa? Czy pomoże uniknąć blackoutu? - tym pytaniem rozpoczął swoje wystąpienie dr Borys Budka.
Poseł podkreślił, że energia jądrowa jest źródłem zero emisyjnym, a w przyszłości może stać się jednym z podstawowych filarów bezpieczeństwa energetycznego Europy.
Wierzymy w powodzenie programu atomowego. Zaufanie do energetyki jądrowej rośnie, a instytucje finansowe, w tym banki, coraz chętniej angażują się w finansowanie tego typu projektów - zaznaczył.
Dr Budka wskazał również na zróżnicowane podejście krajów członkowskich Unii Europejskiej do atomu:
W Unii widzimy dwie tendencje. Są państwa, które są antyatomowe - zazwyczaj te, które potrafią rozwijać odnawialne źródła energii. I są te, które stawiają na atom jako stabilne źródło. Polska powinna zaliczać energetykę jądrową do tzw. zielonych źródeł energii, bo w końcu to technologia bezemisyjna - argumentował europoseł.
Jak zapobiec blackoutowi?
W dalszej części dyskusji uczestnicy skupili się na przyczynach ryzyka blackoutów oraz mechanizmach, które mogą im zapobiegać.
Staramy się wdrażać działania, które mają zapobiegać blackoutowi - podkreśliła jedna z prelegentek, wskazując na konieczność opracowania skutecznych mechanizmów rynku mocy oraz rozwoju infrastruktury magazynowania energii.
Ekspert ds. regulacji energetycznych Marcin Laskowski zwrócił uwagę, że nowe przepisy i regulacje unijne, choć wymagające, mają pozytywny wpływ na funkcjonowanie sektora:
Każda firma działająca na rynku energetycznym musi dostosować się do legislacji. To wyzwanie, ale też szansa na uniknięcie kryzysów w przyszłości - stwierdził.
Z kolei prof. Marzena Czarnecka postawiła pytanie o czynniki, które w największym stopniu zwiększają ryzyko wystąpienia blackoutu.
Istotne są dwa kluczowe aspekty - zarządzanie popytem na energię oraz elastyczność systemu - odpowiedział Bartosz Krysta, Członek Zarządu ENEA S.A. - Musimy przygotować się gospodarczo, inwestując w elastyczne źródła gazowe i rozwój energetyki jądrowej. W polskich realiach węgiel jeszcze przez pewien czas będzie odgrywał rolę stabilizującą, ale kierunek transformacji jest oczywisty - bezpieczeństwo i zero emisyjność - dodał.
Podsumowanie
Drugi dzień konferencji pokazał, że bezpieczeństwo energetyczne staje się jednym z kluczowych elementów współczesnej transformacji energetycznej. Dyskusje ekspertów i przedstawicieli świata nauki oraz polityki potwierdziły, że stabilne dostawy energii i zapobieganie zjawisku blackoutu wymagają zrównoważonego podejścia, łączącego rozwój odnawialnych źródeł energii z inwestycjami w energetykę jądrową i elastyczne źródła gazowe. Uczestnicy debaty zgodzili się, że energia atomowa może w przyszłości odegrać fundamentalną rolę w zapewnieniu niezależności i stabilności systemu energetycznego Europy, szczególnie w krajach, które nie dysponują wystarczającym potencjałem odnawialnym. Jednocześnie podkreślono konieczność budowy zaufania społecznego do tej technologii oraz stworzenia ram finansowych i regulacyjnych sprzyjających jej rozwojowi. Wskazano również na znaczenie mechanizmów rynku mocy, magazynowania energii i zarządzania popytem, które mogą skutecznie minimalizować ryzyko przeciążenia systemu elektroenergetycznego. Jak podkreślali prelegenci, transformacja energetyczna musi być nie tylko ekologiczna, ale także bezpieczna, przewidywalna i społecznie sprawiedliwa.
Dołącz do nas