Polska Zielona Sieć oraz Instytut Badań Strukturalnych opublikowały raport „Transformacja regionów węglowych w toku. Rola Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji”, poświęcony ocenie wykorzystania środków Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) w Polsce. Opracowanie analizuje wdrażanie Funduszu w pięciu regionach objętych wsparciem: województwie śląskim, Wielkopolsce Wschodniej, Małopolsce Zachodniej, subregionie wałbrzyskim oraz regionie bełchatowskim.
Autorzy Raportu podkreślają, że FST odegrał istotną rolę w uruchamianiu procesów transformacyjnych, wspierając dywersyfikację gospodarki, rozwój nowych miejsc pracy oraz inwestycje społeczne i środowiskowe. Z analizy wynika, że do początku marca 2026 r. wsparciem objęto około 97,5 tys. osób, a realizowane projekty mają doprowadzić do utworzenia blisko 4,8 tys. nowych miejsc pracy. Łączna wartość analizowanych projektów przekroczyła 17,5 mld zł, z czego 10,5 mld zł stanowiły środki FST.
Raport zwraca jednocześnie uwagę, że polskie regiony węglowe realizują odmienne ścieżki transformacji. Autorzy wyróżniają trzy modele: transformację aktywnego górnictwa (województwo śląskie), transformację związaną z wygaszaniem dominujących kompleksów energetyczno-górniczych (Wielkopolska Wschodnia i region bełchatowski) oraz transformację postindustrialną i adaptacyjną (Małopolska Zachodnia i subregion wałbrzyski). Oznacza to, że skuteczna polityka transformacyjna wymaga dostosowania instrumentów wsparcia do specyfiki poszczególnych regionów.
Wśród najważniejszych rekomendacji autorzy wskazują potrzebę:
- utrzymania dedykowanego wsparcia dla regionów transformacji również po zakończeniu obecnej perspektywy finansowej FST,
- wzmacniania zdolności samorządów do przygotowywania i realizacji złożonych projektów transformacyjnych,
- większego premiowania współpracy ponadlokalnej i projektów sieciowych,
- silniejszego powiązania inwestycji infrastrukturalnych z trwałymi efektami społecznymi i gospodarczymi,
- wspierania tworzenia stabilnych miejsc pracy w sektorze MŚP, usługach, przemyśle oraz sektorze publicznym.
Premiera raportu zgromadziła przedstawicieli Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, samorządów województw śląskiego, dolnośląskiego i łódzkiego, Wielkopolski Wschodniej oraz organizacji pozarządowych. Dyskusja koncentrowała się wokół przyszłości polityki sprawiedliwej transformacji po 2027 roku oraz konieczności zapewnienia ciągłości wsparcia dla regionów odchodzących od gospodarki opartej na węglu.
Wyniki raportu stanowią ważny głos w debacie nad przyszłością polityki spójności i transformacji energetycznej w Polsce oraz potwierdzają, że sprawiedliwa transformacja wymaga długofalowego podejścia, stabilnych instrumentów finansowych oraz silnego partnerstwa pomiędzy administracją publiczną, środowiskiem naukowym, biznesem i organizacjami społecznymi.
Dołącz do nas