Poradnik dla studentów

Jak uczyć się online, kilka słów o komunikowaniu się i netykiecie, zasady dobrej komunikacji interpersonalnej oraz trudności i bariery komunikacyjne - zobacz infografiki, w których skrótowo przedstawiamy wybrane zagadnienia z zakresu komunikacji społecznej, które sprawdzą się także w wirtualnej rzeczywistości :)

  • Jak uczyć się online
  • Kilka słów o komunikowaniu się
  • Netykieta
  • Trudności i bariery komunikacyjne
  • Zasady dobrej komunikacji interpersonalnej

Zadbaj o formę

W tym przypadku nie chodzi o fizyczną, a o formę przekazu wiedzy. Może to być webinarium, w którym wykładowca tłumaczy studentom zagadnienia i w czasie rzeczywistym odpowiada na pytania, a może to być ciekawa prezentacja z komentarzem wykładowcy. O ile forma jest dowolna, to polecamy wybór tych interaktywnych, które będą najbardziej zbliżone do tradycyjnych zajęć.

Postaw na estetykę

Nie chodzi o to, by przestawiać meble i robić kilkugodzinny makijaż przed wykładem online, ale jeżeli została wybrana forma interaktywna, uwzględniająca wideo - postaw na reprezentacyjny wygląd.

Znajdź czas

W internecie nie możesz uzasadnić spóźnienia uciekającym autobusem czy korkami - szanuj czas swój i innych i nie spóźniaj się na zajęcia online. Jeżeli masz problemy techniczne poinformuj o tym drugą stronę jak najszybciej.

Uważaj na dźwięki

Mikrofon wychwytuje zdecydowanie więcej, niż ucho człowieka z końca sali wykładowej. Jeżeli nie chcesz, by Twoje popisy wokalne lub żart opowiedziany koledze słyszały niepowołane osoby - wycisz mikrofon lub zaczekaj na zakończenie zajęć.

Nie igraj z wielkim bratem

Chcesz nagrać fragment wykładu, żeby odświeżyć go wieczorem lub liczysz na zabawną zawartość, która uczyni Cię gwiazdą YouTube’a? Pamiętaj, że ktoś mógł wpaść na ten pomysł, kiedy zapomniałeś wyciszyć mikrofon. Szanuj współrozmówców i zawsze pytaj o możliwość nagrywania. Jeżeli nie uzyskałeś zgody wszystkich osób - uszanuj ich zdanie i nie nagrywaj.

Korzystaj z możliwości

My wiemy, że nie chce Ci się ubierać, malować, jechać... a nie, chwila, przecież nie musisz! Wystarczy, że włączysz komputer i zalogujesz się we wskazanym miejscu. Tyle. Cała filozofia - zajęcia i wykłady, w których możesz uczestniczyć bez wychodzenia z domu, za to z cieplutkiego łóżka i w wygodnym dresie. 

Co to jest komunikowanie?

Komunikowanie jest procesem porozumiewania się ludzi oraz organizacji. Jej celem jest wymiana myśli, dzielenie się wiedzą, informacjami, przekonaniami itp. Proces ten odbywa się na różnych poziomach, przy użyciu zróżnicowanych środków i zawsze wywołuje określone skutki.

Jakie są cechy procesu komunikowania? 

Komunikowanie jest procesem społecznym, zachodzi dynamicznie w określonym kontekście. Jest to proces ciągły, zasadniczo celowy i symboliczny. Komunikowanie jest złożone, nieodwracalne i nieuchronne - nie można się nie komunikować, nawet jeśli nic nie mówimy/piszemy.

Formy komunikowania, czyli jak się porozumiewać?

Komunikowanie może być werbalne przy użyciu słów oraz niewerbalne: poprzez mowę ciała (kinezjetyka), parajęzyk (ton głosu, dźwięki parajęzykowe: uf, ach), samoprezentację (wygląd), prokesmikę (zastosowanie relacji przestrzennych), chronemikę (wykorzystanie czasu: skracanie lub przedłużanie wypowiedzi, umawianie się na konkretną godzinę) oraz elementów otoczenia. 

Jakie są typy komunikowania?

Komunikowanie może być informacyjne, kiedy celem komunikatu jest przekazanie informacji lub perswazyjne - celem jest oddziaływanie na odbiorcę w taki sposób, by nakłonić go do określonych postaw, zachowań zgodnych z intencją nadawcy. Perswazja zakłada, że przyjęcie tych postaw i zachowań przez odbiorcę jest dobrowolne i tym różni się od manipulacji, która wiąże się z wykorzystaniem nieuczciwych i nieetycznych metod. 

Poziomy procesu komunikowania

Komunikować możemy się na poziomie intrapersonalnym (sami ze sobą wtedy, gdy nasz organizm przesyła konkretne impulsy) oraz na poziomie interpersonalnym - pomiędzy osobami, np. podczas spotkania, rozmowy telefonicznej, czatu. Komunikowanie się może być także grupowe, np. gdy na żywo lub online spotyka się grupa osób oraz międzygrupowe - kontakt jednej organizacji z drugą, np. kół naukowych lub grup dziekańskich pomiędzy sobą. Wyższe poziomy komunikowania obejmują komunikowanie organizacyjne/instytucjonalne oraz masowe.

Co wchodzi w skład elementów procesu komunikowania?

W procesie komunikowania kluczową rolę odgrywa nadawca i odbiorca komunikatu. Komunikat przekazywany jest za pomocą określonego kanału komunikacji - może to być aparat mowy, wiadomość tekstowa, video rozmowa, czat, prezentacja multimedialna, itp. W procesie komunikowania mogą występować szumy komunikacyjne zaburzające prawidłowe odczytanie komunikatu zarówno wewnętrzne, np. złe samopoczucie, jak i zewnętrzne, np. trudności techniczne. Komunikowanie zawsze odbywa się w określonym kontekście sytuacyjnym, np. rozmowa na przystanku, czat z wykładowcą, wizyta u lekarza, itp. W procesie komunikowania występuje również tzw. sprzężenie zwrotne czyli uzyskanie informacji zwrotnej na temat tego, czy komunikat został poprawnie odczytany.

Najpierw pomyśl, potem powiedz

Komunikowanie się jest procesem nieodwracalnym, niezależnie od tego, czy przybiera formę listu, nagrania czy też mówionego na żywo słowa. Czasu nie można cofnąć. Dlatego też komunikowanie się powinno być procesem przemyślanym. Myśli najlepiej formułować jasno, zwięźle i precyzyjnie przekazywać informację, dostosowując ją jednocześnie do poziomu wiedzy odbiorcy.

Słuchaj uważnie i nie bój się pytać

W komunikowaniu się bardzo ważne jest również słuchanie, czyli odbieranie komunikatu. Okazanie zainteresowania rozmówcy, dopytywanie i ewentualne doprecyzowanie uzyskanych informacji jest bardzo ważne dla uzyskania pewności, że komunikat został poprawnie przekazany i odczytany. Jest to tak zwane sprzężenie zwrotne, dzięki któremu dowiadujemy się, czy komunikat spełnił swoją funkcję.

Wyznacz cel komunikatu

Przekazywanie informacji jest intencjonalne. Zazwyczaj dotyczy konkretnej sprawy lub tematu. Nadawca przekazując informację zazwyczaj chce osiągnąć konkretny cel np. poinformować rozmówcę o sytuacji, nakłonić do wykonania jakiegoś zadania, itp. Jeśli w procesie komunikowania zapomnimy o celu, w jakim się komunikujemy, możemy go nie osiągnąć. W przypadku trudniejszych rozmów, czy negocjacji warto zapisać sobie cel, który chcemy osiągnąć.

Pamiętaj o kontekście komunikacji

Kontekst komunikowania się determinuje: narzędzia i techniki, którymi będziemy się posługiwać, czas trwania procesu, a także dobór słownictwa i wybór języka. Inaczej rozmawia wykładowca ze studentem podczas egzaminu, a inaczej podczas spotkania w kawiarni. Nieuwzględnienie kontekstu komunikacji może być oznaką braku szacunku do odbiorcy zarówno jeśli komunikat jest zbyt formalny, jak i zbyt swobodny.

Autoprezentacja to podstawa!

Autoprezentacja to świadome wywieranie wrażenia na innych, zarządzanie własnym wizerunkiem i umiejętność budowania go. Poprzez skuteczne wykorzystanie autoprezentacji możemy nauczyć się kontrolowania postrzegania nas samych przez otoczenie. Autoprezentacja jako forma komunikacji niewerbalnej ma fundamentalne znaczenie w procesie komunikowania się. Jest dopełnieniem komunikacji werbalnej.

Komunikacja niewerbalna to twój as w rękawie!

Najważniejsze dzieje się poza słowami! Nawet 55% informacji jest przekazywanych pozawerbalnie (poprzez to, co widzimy), a pozostałe 45% słownie poprzez to, co słyszymy, z czego ton głosu, sposób mówienia to 38%, a treść to 7%! Ważne są ton głosu, gestykulacja, strój, a nawet odpowiednie przygotowanie materiałów wykładowych czy pracy zaliczeniowej. 

Dostosowanie treści

Trudności na tym poziomie wynikają głównie z niezrozumienia treści komunikatu lub niedostosowania go do odbiorcy. Mogą one wynikać również z różnego definiowania określonych pojęć i rozumienia danych wyrażeń. Trudnością może być także przeładowanie informacjami, jak również udzielanie zbyt oszczędnych informacji. Rada: ustal o czym dokładnie mówisz i przekaż dokładnie tyle informacji, ile potrzeba odbiorcy.  

Uzgodnienie wiedzy, przekonań

Trudności wynikają najczęściej z odmiennych poglądów, doświadczeń, różnego rozumienia pewnych pojęć i cech. Barierą komunikacyjną na tym poziomie może być ocenianie odbiorcy ze względu na pewne cechy i przekonania. Rada: nie oceniaj. 

Porównywanie

Jest to jedna z barier komunikacyjnych - odbiorca zamiast wysłuchać nadawcy odnosi wypowiedziane lub napisane słowa do siebie skupiając się na swoich odczuciach i doświadczeniach, pomijając wiele elementów odbiorcy. Rada: słuchaj uważnie, a dopiero po wysłuchaniu odbiorcy odnieś do siebie.

Doradzanie

Doradzanie jest bardzo cenne wówczas, gdy partner rozmowy prosi nas o radę. Jeśli jednak tego nie robi, doradzanie, punktowanie i stawianie siebie w pozycji wyższej w stosunku do rozmówcy może stanowić barierę komunikacyjną i być traktowane wręcz jako krytykowanie czy też pocieszanie. Rada: doradzaj tylko wtedy, gdy odbiorca tego od ciebie oczekuje.

Domyślanie się

Jest to jedna z barier komunikacyjnych, która znacząco utrudnia porozumiewanie się ludzi. Z jednej strony odbiorca może nie słuchać/czytać uważnie całego przekazu, bo już w trakcje wydaje mu się, że wie o co chodzi. Z drugiej strony natomiast, nadawca może oczekiwać, że druga strona domyśli się czego oczekuje. Rada: precyzuj wypowiedź, słuchaj uważnie i upewnij się czy dobrze się zrozumieliście.

Bariery wewnętrzne i zewnętrzne

Trudnością w przebiegu procesu komunikacji mogą być zarówno czynniki wewnętrzne (tzw. psychologiczne), np. nieśmiałość, brak przygotowania merytorycznego, różnice w temperamentach, jak również bariery fizyczne i środowiskowe. Hałas, zbyt wysoka temperatura, awaria sprzętu czy sieci telekomunikacyjnych są niewątpliwymi barierami w porozumiewaniu się ludzi. Rada: dobrze przygotuj się do procesu komunikacji.

Dbaj o język

Nie używaj wulgaryzmów. Staraj się pisać zgodnie z zasadami języka polskiego. Nie nadużywaj liter drukowanych. Nie zniekształcaj słów.

Nie obrażaj innych w internecie

Pamiętaj, że każdy ma prawo do własnego zdania, nawet jeśli jest ono inne, niż Twoje. Pamiętaj o włączonym mikrofonie i kamerze, staraj się wyglądać i zachowywać zgodnie z zasadami kultury.

Unikaj floodowania

Floodowanie to wysyłanie identycznych wiadomości, w krótkich odstępach czasowych. Pamiętaj, żeby wysyłać tylko potrzebne wiadomości.

Używaj emotikon z rozwagą

Pamiętaj, że emotikony są dodatkiem do tekstu, a nie jego główną treścią.

Nie wysyłaj dużych plików

Staraj się kompresować pliki przed wysłaniem lub korzystaj ze służących do tego programów dostępnych w internecie. 

Nie udostępniaj i nie rozpowszechniaj materiałów z zajęć

Materiały z zajęć online lub innego rodzaju spotkań nie mogą być kopiowane, ani udostępniane bez zgody uczestników.