Konferencja Ministerstwa Przemysłu w ramach polskiej prezydencji w Radzie UE - EKG 2025

Sesja I

W ramach konferencji odbyły się dwie sesje panelowe. Pierwsza z nich dotyczyła bezpieczeństwa, odporności i niezależności UE w wymiarze polityczno-społecznym i ekonomicznym. Uczestnicy odpowiadali m.in na pytania:

• Czy możliwe jest stworzenie europejskiego lub światowego systemu bezpieczeństwa energetycznego?
• Jak budować odporność infrastruktury krytycznej?
• Jaka powinna być docelowa struktura europejskiego sektora i rynku energii?

Panel moderował Jan Olbrycht - ekspert, członek Team Europe Direct, były Poseł Parlamentu Europejskiego. 

W rozmowie uczestniczyli: 

• Borys Budka - Poseł do Parlamentu Europejskiego, Przewodniczący Komisji PE ITRE,
• Marzena Czarnecka - Minister Przemysłu, 
• Aleksandra Gajewska - Sekretarz stanu, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
• Krzysztof Galos - Podsekretarz stanu, Główny Geolog Kraju, Ministerstwo Klimatu i Środowiska,
• Robert Habeck - Federalny Minister Gospodarki i Klimatu Republiki Niemiec,
• Philip Hunt - Minister Stanu ds. Bezpieczeństwa Energetycznego i Neutralności Klimatycznej Wielkiej Brytanii,
• Jakub Jaworowski - Minister Aktywów Państwowych,
• Iva Petrova - Wiceminister w Ministerstwie Energii Bułgarii,
• Žygimantas Vaičiūnas - Minister Energii, Litwa.

Uczestników powitała dr hab. Marzena Czarnecka, prof. UE, tym samym inaugurując Konferencję Ministerstwa Przemysłu. 

- Wraz z dr. Borysem Budką jesteśmy twórcami Katedry Transformacji Energetycznej na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach. Na temat transformacji spoglądamy nie tylko jako politycy, ale przed wszystkim jako nauczyciele akademiccy. Między innymi dlatego jest to dla nas sprawa kluczowa. Kluczowa jest też ze względu na bezpieczeństwo. W obliczu wojny bezpieczeństwo energetyczne jest nie do przecenienia.  - zaznaczyła na wstępie minister Marzena Czarnecka. 

Eksperci UE Katowice podkreślali rolę wspólnoty w aspekcie dążenia do bezpieczeństwa energetycznego:

Europejska solidarność daje szansę na rozwój. To jest szansa, a nie zagrożenie. Kraje członkowskie nie mogą funkcjonować jako samotne wyspy. My musimy działaś zespół w zespół. - mówiła Minister Marzena Czarnecka w kontekście bezpieczeństwa surowcowego w ramach UE. 

 - Solidarność europejska musi wyprzedzać interesy narodowe. Jeśli będziemy spoglądać na to jedynie z punktu widzenia poszczególny państw lub, co więcej, podmiotów gospodarczych, to tej solidarności nie będzie. Jeżeli uda nam się, jako wspólnocie europejskiej, zbudować wspólny rynek energii, wtedy efekt będzie spektakularny. Dopiero wtedy będziemy mogli mówić o bezpieczeństwie, wykorzystaniu potencjału energetycznego krajów członkowskich, a to w efekcie spowoduje obniżenie cen energii. - zaznaczał dr Borys Budka - Przewodniczący Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii Parlamentu Europejskiego 

Spostrzeżenia, które wybrzmiewały podczas dyskusji podsumowała dr hab. Marzena Czarnecka, prof. UE:

- Odnotowałam cztery główne punkty, które, jak sądzę, odzwierciedlają treść dzisiejszej debaty: dywersyfikacja źródeł, niezależność zarówno od źródeł jak i surowców zewnętrznych, pewność prawa i jedność Unii Europejskiej.

Sesja II 

Sesja druga dotyczyła europejskich regionów przemysłowych i obszarów zależnych od energetyki konwencjonalnej, które stoją przed wyzwaniami transformacji w kierunku zrównoważonego rozwoju. 

Sesję zainaugurowala minister przemysłu dr hab. Marzena Czarnecka, prof. UE. 

Ta sesja jest dla mnie szczególnie istotna. Będziemy rozmawiać o wyzwaniu kluczowym dla Śląska i regionów pogórniczych, mianowicie o kwestiach związanych z Białą Księgą Transformacji. Biała Księga jest dla nas początkiem. Początkiem polegającym na badaniach, analizach, kwestiach, które pozostają w sferze wątpliwości. 

Założenia Białej Księgi Transformacji przedstawiła szefowa odpowiedzialnego za ten dokument zespołu, Dyrektor Departamentu Funduszy Europejskich i Spraw Zagranicznych w MP Joanna Pauly.

Dyrektor podkreślała, że oprócz bezpieczeństwa, sposobów i kosztów planowanych zmian społecznych, energetycznych czy politycznych, dokument wskazuje też na możliwości inwestycyjne.

"Teza, którą stawiamy brzmi: jeśli dobrze to rozegramy, transformacja może spłacić się sama. (...) Mówimy o dobrze zaprojektowanym systemie, w którym pieniądze zainwestowane w sprawiedliwą transformację wracają do regionów, do gospodarki, do budżetu państwa z nawiązką" - mówiła Pauly.

Biała Księga Transformacji ma określić kierunki transformacji energetycznej polskich regionów górniczych. Dyrektor Departamentu Funduszy Europejskich i Spraw Zagranicznych wyjaśniła, że w przygotowaniach dokumentu najpierw wybrano ekspertów z Banku Światowego i polskich środowisk akademickich oraz przeprowadzono badania z interesariuszami, w tym zwłaszcza ze stroną społeczną i gminami górniczymi. W końcu przyjrzano się doświadczeniom międzynarodowym. Dokument rozpatruje trzy kluczowe obszary: zagospodarowanie terenów pogórniczych, wsparcie dla ludzi oraz zarządzanie procesem transformacji.

Po prezentacji dotyczącej Białej Księgi Transformacji, odbył się panel dyskusyjny, moderowany przez Piotra Charewicza -Koordynatora Banku Światowego ds. Przygotowania Białej Księgi Transformacji oraz Joannę Pauly - Dyrektor, Departament Funduszy Europejskich i Spraw Zagranicznych. 

W dyskusji udział wzięli: 

• Josef Belica - Hetman Kraju Morawsko-Śląskiego, Republika Czeska,
• Ionela Cuciureanu - Doradca ds. Relacji Międzynarodowych Ministra Energii, Rumunia,
• Piotr Litwa - Prezes, Wyższy Urząd Górniczy,
• Victor Marcos Morell - Dyrektor Generalny ds. Planowania i Koordynacji Energetycznej, Ministerstwo Transformacji Ekologicznej i Wyzwań Demograficznych, Hiszpania,
• Jean-Paul Mulot - Deputowany do Rady Regionalnej Hauts-de-France,
• Mona Neubaur - Minister Gospodarki, Przemysłu, Działań Klimatycznych i Energii, Północna Nadrenia-Westfalia,
• Iva Petrova - Wiceminister, Ministerstwo Energii, Bułgaria,
• Leszek Pietraszek - Wicemarszałek Województwa Śląskiego,
• Mariusz Pomieński - Dyrektor I Izby – Zrównoważone Użytkowanie Zasobów Naturalnych, Europejski Trybunał Obrachunkowy.

W debacie najdobitniej wybrzmiały takie kwestie jak: potrzeba długoterminowego planowania, zaangażowania różnorakich interesariuszy, potrzeba alternatywy ekonomicznej dla procesu transformacji, konieczność tworzenia funduszy celowych, takich jak Fundusz Sprawiedliwej Transformacji oraz zachowanie równowagi pomiędzy aspektami społecznymi i środowiskowymi.