Niepowtarzalny weekend w Europejskim Mieście Nauki! Za nami 7. Śląski Festiwal Nauki KATOWICE!

Z każdą kolejną edycją ŚFN docieramy z nauką jeszcze dalej! Tegoroczna, siódma odsłona Festiwalu na długo pozostanie w naszej pamięci, zwłaszcza że to dopiero początek wielkich obchodów – EuropejskiegoMiasta Nauki Katowice 2024.

Po raz kolejny spotkaliśmy się w Międzynarodowym Centrum Kongresowym, tym razem świętując naukę przez pełne trzy dni (9-11 grudnia 2023 r.). Trzeba przyznać, że zebrała się nas cała masa, gdyż Festiwal odwiedziło blisko 69 tys. osób, a prawie 10 tys. śledziło nasze transmisje online. Z roku na rok zaskakujecie nas coraz bardziej!

Moc muzyczno-naukowych wrażeń – widowisko KATOPOLIS

Tegoroczny ŚFN, pod hasłem: Nauka da nam przyszłość, był częścią weekendu otwarcia EMNK 2024, podobnie jak uroczyste rozpoczęcie obchodów nadania Katowicom tego zaszczytnego tytułu – widowisko naukowo-muzyczne KATOPOLIS. Cieszące się ogromnym zainteresowaniem wydarzenie, które w sobotni wieczór w Hali Widowiskowo-Sportowej „Spodek” zgromadziło aż 6 tys. widzek i widzów, nie powstałoby bez udziału twórczyń i twórców związanych ze środowiskiem akademickim, w tym m.in. naukowczyń i naukowców z katowickich uczelni, aktorek i aktorów teatrów z regionu, a także artystek i artystów polskiej sceny muzycznej, uczelnianych chórów i zespołów muzycznych. Nad ostatecznym kształtem widowiska pracowali: Miuosh – raper i producent muzyczny, Zbigniew Rokita – pisarz, dziennikarz, laureat Nagrody Literackiej „Nike”, dr Jan P. Matuszyński – reżyser filmów fabularnych i dokumentalnych, a także Mateusz Znaniecki – reżyser filmowy i aktor. Na scenie muzycznej wystąpili: Natalia Grosiak, Julia Pietrucha, Dawid Tyszkowski, Piotr Rogucki, Mela Koteluk, Krzysztof Zalewski, Natalia Szroeder, Igo oraz Jan Stokłosa. Niesamowite doznania muzyczne zapewniły nam również: Chór Uniwersytetu Śląskiego „Harmonia”, Chór Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Chór Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, Akademicki Chór Politechniki Śląskiej, Cieszyńska Orkiestra Dęta Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach oraz Stokłosa Collective Orchestra. Widowisko uświetnili też aktorki i aktorzy z Teatru Śląskiego im. Stanisława Wyspiańskiego, Teatru Korez oraz Teatru Rozrywki: Grażyna Bułka, Marcin Gaweł, Barbara Lubos, Izabela Malik, Mirosław Neinert, Wiesław Sławik i Robert Talarczyk, a także Studencki Zespół Pieśni i Tańca Katowice Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Widowisko KATOPOLIS miało charakter charytatywny – dochód ze sprzedaży został przekazany na wsparcie rozwoju młodzieży województwa śląskiego w ramach programu realizowanego przez Europejskie Miasto Nauki Katowice 2024 w partnerstwie z Krajowym Funduszem na rzecz Dzieci.

Miasto Nauki w przestrzeni 7. ŚFN

Nawiązaniem do rozpoczęcia obchodów Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024 podczas samego Festiwalu był rynek idei Miasta Nauki składający się z sześciu scen, które odpowiadały ścieżkom tematycznym EMNK 2024: 

1. Klimat i środowisko;2. Zdrowie i jakość życia;3. Przemysły przyszłości;4. Innowacje społeczne;5. Dziedzictwo przemysłowe i kulturowe;6. Kreacja i krytyka.

Tegoroczną nowością były również ścieżki zwiedzania, poprzez które chcieliśmy ułatwić naszym uczestniczkom i uczestnikom poruszanie się po festiwalowej przestrzeni i dobór aktywności. Sześć ścieżek nawiązywało do wspomnianych wyżej ścieżek tematycznych EMNK 2024, z kolei pozostałe cztery stworzyliśmy z myślą o różnych grupach odbiorczyń i odbiorców oraz konkretnych potrzebach. Wśród tych ścieżek znalazły się: ścieżka aktywności dla nauczycieli, ścieżka dostępności i otwartości na indywidualne potrzeby, ścieżka ŚFN z dzieckiem w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym oraz ścieżka ŚFN w dwie godziny.

Motorsport i choroby poprzemysłowe – nowe strefy specjalne

7. Śląski Festiwal Nauki KATOWICE uświetniły dwie wyjątkowe strefy specjalne – strefa motorsportu oraz strefa chorób poprzemysłowych im. Jolanty Wadowskiej-Król. Wspaniałe grono gości, którzy w pasjonujący sposób udowodnili, że nauka i sporty motorowe idą ze sobą w parze, przyciągnęło nie tylko miłośników motoryzacji. Strefę motorsportu koordynował Mikołaj Sokół – dziennikarz i specjalista w Formule 1, pozwalając nam bliżej poznać znanych w branży kierowców wyścigowych i rajdowych czy ekspertów, w tym Kajetana Kajetanowicza – rajdowego mistrza świata WRC2, jedynego kierowcę zdobywającego podium mistrzostw świata WRC co roku w ostatnich pięciu latach, Marcina Budkowskiego – eksperta w dziedzinie Formuły 1, byłego dyrektora technicznego FIA (Światowej Federacji Samochodowej) czy Johna Kirkpatricka – brytyjskiego eksperta ds. szkolenia kierowców, dyrektora Jim Russell Racing School.

Aby zachować pamięć o niezwykłej lekarce Jolancie Wadowskiej-Król, której działania w latach 70. i 80. przyczyniły się do uratowania przed zachorowaniem lub śmiercią na ołowicę tysiące dzieci, zdecydowaliśmy się nazwać na jej cześć drugą z naszych stref specjalnych. Zależało nam na tym, by podkreślić znaczenie problemu, jakim są choroby środowiskowe – zarówno z medycznej, jak i społecznej perspektywy. O samej Wadowskiej-Król mogliśmy więcej posłuchać w panelu prowadzonym przez dr hab. Lucynę Sadzikowską, z kolei kwestię chorób środowiskowych na Śląsku poruszyli podczas debaty naukowcy z różnych dyscyplin. Spotkaliśmy się również z byłymi pracownikami Huty Metali Nieżelaznych „Szopienice” oraz rodowitymi szopieniczanami, których wspomnienia i refleksje na temat dzieciństwa spędzonego w dzielnicy przybliżyły nam historię tego miejsca.

Aby po raz kolejny podkreślić, że ŚFN jest wydarzeniem dla osób w każdym wieku, zaproponowaliśmy w tym roku również strefę rodzinną: Dzieci budują Miasto Nauki, gdzie zaprosiliśmy nasze najmłodsze uczestniczki i naszych najmłodszych uczestników na warsztaty, zabawy edukacyjne i niezwykłe doświadczenia, a także do wykonania specjalnego zadania – samodzielnego wybudowania swojego własnego, wymarzonego miasta nauki.

Sławy śląskiej nauki – nowości w przestrzeni 7. ŚFN

Chociaż możemy poszczycić się tym, że należymy do największych wydarzeń popularnonaukowych w Europie, kładziemy nie mniejszy nacisk na regionalny charakter Festiwalu. Naszą siłą są przede wszystkim śląskie naukowczynie i śląscy naukowcy, których osiągnięcia pozwalają nam sięgać coraz dalej, zdobywać kolejne naukowe szczyty. Aby uczcić najwybitniejsze grono badaczek i badaczy z uczelni należących do Konsorcjum Akademickiego Katowice – Miasto Nauki, na 7. ŚFN stworzyliśmy specjalną przestrzeń, gdzie mogli oni podzielić się swoją naukową działalnością – wysłuchaliśmy ich na zupełnie nowej scenie „Silesian Hall of Fame”. Spotkania prowadzone były przez red. Ewę Niewiadomską – dziennikarkę Radia Katowice, Wojciecha Orlińskiego – wybitnego znawcę twórczości Stanisława Lema, a także Łukasza Szweja – dziennikarza, radiowca i miłośnika astronomii.

Naukowe wykłady, rozmowy, debaty i pokazy śledziliśmy również m.in. na scenie głównej, scenie „World Science”, scenie „Nauka. To Lubię!” (prowadzonej po raz kolejny przez naszego ambasadora, dr. Tomasza Rożka), scenie Pulsar (organizowanej we współpracy z tygodnikiem „Polityka”), scenie 357 (tworzonej wraz z Radiem 357), scenie EMNK „Czytamy naturę” (powstałej we współpracy z dr. Łukaszem Lamżą), scenie przynależności czy scenie Doliny Rawy, jak również przy Drzewie Opowieści (współtworzonym z Festiwalem Słowa im. Jerzego Pilcha „Granatowe Góry”) oraz na dwóch Przystankach Nauka (tym razem nazwanych na cześć noblistów – Alberta Einsteina oraz Wisławy Szymborskiej).

Zależało nam też, by w przestrzeni festiwalowej znalazły się miejsca podkreślające otwarty charakter wydarzenia. Aby stworzyć pole do szczerej rozmowy, odkrywania własnej wrażliwości, przekraczania uprzedzeń oraz poznawania swoich wzajemnych doświadczeń związanych z innością, zainicjowaliśmy Żywą Bibliotekę, z kolei w strefie dostępności mogliśmy doświadczyć świata z perspektywy osób z niepełnosprawnościami oraz lepiej poznać ich potrzeby.

Podczas 7. ŚFN zaprezentowaliśmy 700 aktywności – wykładów, warsztatów, pokazów, wystaw, debat, spotkań, wykładów oraz wiele innych, w tym wydarzenia w języku angielskim. By proponowane aktywności znalazły jeszcze szersze grono odbiorców, zadbaliśmy również o tłumaczenia na język migowy.

Goście specjalni 7. ŚFN

Nie byłoby Śląskiego Festiwalu Nauki KATOWICE bez wystąpień znakomitych popularyzatorek i popularyzatorów nauki. Tym razem odwiedziło nas aż 120 gości specjalnych, w tym 102 gości polskich oraz 18 gości zagranicznych. Wśród naukowczyń i naukowców z kraju pojawili się u nas m.in.:

• Dawid Myśliwiec – doktor nauk chemicznych, założyciel dwóch kanałów popularnonaukowych na YouTubie – Uwaga! Naukowy Bełkot i Wyłącznie Naukowy Bełkot.
• Paulina Różyło-Nowicka – pilotka szybowcowa, liniowa i akrobacyjna, jedyna w Polsce kobieta oblatywacz.
• prof. Krzysztof Zanussi – reżyser, producent, scenarzysta, autor znanych na całym świecie filmów.
• Maria Rotkiel – psycholog, trenerka motywacyjna, mówczyni inspirująca.
• prof. dr hab. Andrzej Dragan – profesor fizyki na Uniwersytecie Warszawskim oraz National University of Singapore, twórca fotograficznego efektu Dragana.
• Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka – dziennikarka popularnonaukowa, ambasadorka ŚFN.

Z kolei spośród gościń i gości zagranicznych swoją obecnością zaszczycili nas m.in.:

• prof. Mike Berners-Lee – założyciel i dyrektor Small World Consulting, czołowy myśliciel na temat zmian klimatycznych i wyzwań XXI wieku.
• dr Niamh Shaw – popularyzatorka nauk STEAM, pisarka, badaczka, ESA Champion for Education, członkini The Explorers Club oraz reporterka kosmiczna.
• prof. Derrick de Kerckhove – jeden z najbardziej znaczących badaczy na świecie w dziedzinie nowych mediów, relacji społeczeństwa, kultury i technologii (STS).
• Alaina Wood – naukowczyni zajmująca się zrównoważonym rozwojem i popularyzacją wiedzy o klimacie, działaczka na rzecz sprawiedliwości klimatycznej.
• prof. Lewis Dartnell – astrobiolog, pracownik Uniwersytetu Westminster.
• Ginny Smith – pisarka, prezenterka naukowa, pasjonatka neurobiologii.
• Greg Foot – popularyzator nauki, dziennikarz naukowy i prezenter związany z BBC.

Laury dla wyjątkowych ludzi nauki

Podczas 7. ŚFN nie mogło zabraknąć rozstrzygnięć naszych naukowych konkursów, w których po raz kolejny doceniliśmy odważnych, wyróżniających się pasjonatów nauki.

Wyłoniliśmy laureatki i laureatów Śląskiej Nagrody Naukowej 2023, wśród których znaleźli się artystki i artyści, badaczki i badacze, naukowczynie i naukowcy oraz twórczynie i twórcy, którzy w znaczący sposób przyczyniają się do rozwoju i promowania śląskiej nauki. Drogą głosowania internautów oraz wyboru jury nagrodziliśmy trzy najciekawsze prace w konkursie OFF Science – Przegląd Garażowych Wynalazków 2023, a także zwycięzców konkursu o Nagrodę POP Science 2023 w pięciu kategoriach. Co więcej, uroczystość wręczenia tej drugiej nagrody rozpoczęliśmy od przyznania po raz pierwszy Nagrody Specjalnej POP Science – Wybitny Popularyzator naszemu ambasadorowi Wiktorowi Niedzickiemu – dziennikarzowi radiowemu i telewizyjnemu, członkowi jury konkursów POP Science i OFF Science od ich pierwszych edycji. Z kolei jeszcze przed rozpoczęciem 7. ŚFN nagrodziliśmy szkolne projekty naukowe w ramach konkursu „Młodzi dla przyszłości Śląska”. 

Wszystkim laureatkom i laureatom jeszcze raz serdecznie gratulujemy! 

7. ŚFN w liczbach

Jak co roku przychodzimy z mniej lub bardziej zaskakującymi statystykami tegorocznej edycji ŚFN. Prezentują się one następująco:

• 1 – widowisko KATOPOLIS.
• 2 – strefy specjalne 7. ŚFN.
• 3 – podmioty samorządu terytorialnego będące gospodarzami 7. ŚFN: Miasto Katowice (miasto gospodarz wydarzenia), Województwo Śląskie i Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (współgospodarze).
• 4 – festiwalowe konkursy.
• 6 – ścieżek tematycznych Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024.
• 9 – uczelni współorganizujących 7. ŚFN z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach jako liderem i pomysłodawcą przedsięwzięcia.
• 14 – ambasadorów i ambasadorek ŚFN.
• 50 – tygodni Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024.
• 68 – sponsorów i patronów, którzy wsparli 7. ŚFN finansowo i medialnie.
• 120 – gości specjalnych.
• 325 – pracowników i pracowniczek.
• 480 – zgłoszeń do wolontariatu.
• 630 – stołów do stanowisk pokazowych.
• 700 – różnych atrakcji, w tym pokazów, warsztatów, wystaw, debat, spotkań, wykładów oraz wiele innych.
• 2 500 – krzeseł ;)
• 2 691 – prelegentek i prelegentów.
• 6 000 – osób zgromadzonych na widowisku KATOPOLIS.
• 9 300 – filiżanek herbaty ;)
• 9 597 – wyświetleń transmisji online.
• 68 700 – uczestników i uczestniczek 7. ŚFN w Międzynarodowym Centrum Kongresowym.
• 11 375 000 – kroków osób pracujących podczas wydarzenia ;)

Liczby te mówią same za siebie – jesteście niesamowici! Z całego serca dziękujemy wszystkim, którzy przyczynili się do tak znakomitej organizacji 7. ŚFN oraz weekendu otwarcia EMNK 2024 – osobom zaangażowanym w tworzenie Festiwalu, sponsorom i patronom, gościniom i gościom oraz uczestniczkom i uczestnikom naszego wydarzenia. To dla nas wielka radość i zaszczyt – móc działać i cieszyć się nauką w tak znakomitym gronie! Jesteśmy wam ogromnie wdzięczni i mamy nadzieję, że będziemy razem tworzyć kolejne edycje Śląskiego Festiwalu Nauki KATOWICE!

A to dopiero początek! 50 tygodni w Mieście Nauki

Już teraz hucznie świętujemy nadanie Katowicom tytułu Europejskiego Miasta Nauki 2024, jednak właściwe obchody dopiero przed nami! Czeka nas 50 tygodni w Mieście Nauki, z których każdy będzie koncentrować się na jednym naukowym temacie, ważnym z perspektywy naszego kraju oraz świata. 

W programie Europejskiego Miasta Nauki przewidziano również wydarzenia strategiczne, m.in.:

• 12–15 czerwca 2024 – międzynarodową konferencję EuroScience Open Forum (ESOF 2024) w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach,
• czerwiec–wrzesień 2024 – European Science in the City Festival – inicjatywę komisji europejskiej z szeregiem wydarzeń popularnonaukowych dotyczących europejskich misji badawczych,
• czerwiec 2024 – EU Talent Fair – europejską inicjatywę targów pracy dla naukowców i naukowczyń,
• wrzesień 2024 – europejskie finały EUCYS: European Union Contest for Young Scientists,
• wrzesień 2024 – organizację TalentOn – europejskiej inicjatywy dla młodych naukowców i naukowczyń,
• październik 2024 – Międzyuczelnianą Inaugurację Roku Akademickiego 2023/2024,
• 6–10 grudnia 2024 – zamknięcie obchodów Europejskiego Miasta Nauki 2024 w Hali Widowiskowo-Sportowej „Spodek” oraz w Międzynarodowym Centrum Kongresowym podczas 8. Śląskiego Festiwalu Nauki KATOWICE.

Chociaż 7. ŚFN już za nami, nie spoczywamy na laurach i przygotowujemy się do rozpoczynającego się już niebawem roku Europejskiego Miasta Nauki. Jeśli chcecie być na bieżąco z naszymi działaniami oraz naukowymi nowościami, koniecznie zapiszcie się na festiwalowy newsletter Supernova. Do zobaczenia na 8. Śląskim Festiwalu Nauki KATOWICE, na który już teraz serdecznie zapraszamy!

Filmowe podsumowanie 7. ŚFN

<iframe width="100%" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/wIxnIVvKO5A?si=KQbYvpQRmIp-4Ce2" title="YouTube video player" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen></iframe>

7. Śląski Festiwal Nauki KATOWICE organizują: Uniwersytet Śląski w Katowicach (lider i pomysłodawca przedsięwzięcia), Miasto Katowice (miasto gospodarz wydarzenia), Województwo Śląskie i Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (współgospodarze), a także Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, Politechnika Częstochowska, Politechnika Śląska, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach oraz Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Społeczna odpowiedzialność nauki II”.

Sponsorami złotymi festiwalu są: Reply, PKO Bank Polski, PZU Życie S.A., ING Bank Śląski S.A., Jastrzębska Spółka Węglowa S.A. oraz GRUPA American Heart of Poland oraz Koleje Śląskie. Głównymi partnerami instytucjonalnymi są: Węglokoks S.A., Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Katowicach, NAWA: Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej, Polska Agencja Inwestycji i Handlu S.A., Europejska Inicjatywa Społeczna oraz Sieć Badawcza Łukasiewicz. Sponsorem srebrnym są: JAS FBG oraz Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Fundacja Uniwersytetu Śląskiego. Sponsorem brązowym są Operator Gazociągów Przemysłowych GAZ-SYSTEM S.A. oraz Decathlon. Partnerem miedzianym jest ASTRA-DENT Śląskie Centrum Implantologii i Stomatologii Estetycznej. Partnerami są: iStudies - Ambassadors of Apple Solutions, KIA Euro-Kas, Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci, Polska Agencja Kosmiczna POLSA, Fundacja Nauka. To lubię!, Regionalne Centrum Wolontariatu, Bajka Pana Kleksa, Centrum Edukacji i Zabawy Jeżyk, Fundacja W TO MI GRAJ - Lufcik na Korbkę, Laboratorium Pana Korka, Przedszkole Super Giganci i Żłobek GigaBajtle, Mobilna Strefa Kreatywności oraz Festiwal Granatowe Góry im. J. Pilcha.

Patronatem honorowym objęli wydarzenie: Minister Edukacji i Nauki, Minister Kultury Dziedzictwa Narodowego, Minister Sportu i Turystyki, Minister Rodziny i Polityki Społecznej, Centrum Badań Kosmicznych PAN, Narodowe Centrum Nauki, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, Urząd Patentowy RP, Marszałek  Województwa Śląskiego, Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia, Prezydent Miasta Katowice, Prezydent Miasta Chorzów, Prezydent Miasta Częstochowa, Prezydent Miasta Bytom, Burmistrz Miasta Cieszyna, Prezydent Miasta Zabrze. 

Głównymi patronami medialnymi 7. ŚFN są: Radio 357, Polityka, Wiedza i Życie, Świat Nauki, Pulsar i Onet. Regionalnym patronem medialnym jest Radio Katowice. Patronami medialnymi są również: PAP Nauka w Polsce, Dziennik Zachodni, Gazeta Wyborcza, Radio Bielsko i Radio Express, Gość Niedzielny, Radio eM, wKatowicach.eu, Forum Akademickie, Gazeta Uniwersytecka Uniwersytetu Śląskiego, Radio Egida, Przystanek Nauka. Matronatem medialnym objął wydarzenie Magazyn Kosmos dla Dziewczynek.