Informacje o projekcie

Okres realizacji: 2025 r. 
Kierownik zadania badawczego:dr Sylwia Słupik, Katedra Polityki Społecznej, Gospodarczej i Środowiskowej. 
Finansowanie: Metropolitalny Fundusz Wspierania Nauki; zadanie realizowane w ramach ECOnomics4Climate III.

Projekt koncentrował się na zrównoważonym gospodarowaniu wodą w gospodarstwach domowych, ze szczególnym uwzględnieniem mieszkańców Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Badano codzienne praktyki, motywacje, bariery oraz uwarunkowania instytucjonalne wpływające na decyzje dotyczące oszczędzania wody.

Cel i zakres badań

Celem było rozpoznanie zróżnicowanych wzorców zachowań wodnych, ocena działań i inwestycji podejmowanych przez mieszkańców, identyfikacja barier oraz opracowanie rekomendacji dla skuteczniejszych instrumentów polityki publicznej - informacyjnych, finansowych i regulacyjnych.

Metodyka badań

Badanie CAWI objęło 1067 respondentów, w tym wyodrębnioną podpróbę mieszkańców GZM, umożliwiającą porównania z wynikami ogólnopolskimi. Analizowano ponad 40 wskaźników dotyczących praktyk, motywacji i barier. Wykorzystano m.in. analizę głównych składowych (PCA), analizę skupień, korelacje rang Spearmana oraz testy U Manna–Whitneya.

Najważniejsze wyniki i wkład naukowy

Wyodrębniono pięć komponentów zachowań związanych z oszczędzaniem wody: codzienne praktyki niskonakładowe, inteligentne rozwiązania wodne, działania wymagające ograniczenia komfortu, strategiczne inwestycje w efektywność wodną oraz praktyki oparte na wiedzy i kompetencjach. Wyniki wskazują na zróżnicowanie zachowań i znaczenie przejrzystych, stabilnych ram instytucjonalnych, szczególnie przy decyzjach technologicznych i inwestycyjnych. Potwierdzono potrzebę odejścia od jednolitych kampanii na rzecz segmentacji odbiorców.

Znaczenie dla Metropolii GZM i praktyki publicznej

Wyniki stanowią podstawę do projektowania instrumentów popytowego zarządzania wodą, dostosowanych do różnych grup gospodarstw domowych. Wskazują na potrzebę łączenia edukacji i informacji zwrotnej z czytelnymi zasadami wsparcia, ułatwieniami dla inwestycji oraz współpracą samorządów, operatorów i zarządców budynków. Projekt wspiera cele adaptacji do zmian klimatu i efektywnego gospodarowania zasobami wodnymi w GZM.

Upowszechnianie wyników badań

Wyniki badań oraz zagadnienia bezpośrednio związane z projektem przedstawiono podczas następujących konferencji i wydarzeń naukowych:

• IRSPM 2025, Bolonia, 7–9 kwietnia 2025 r. — referat „New public forms of organizing social life. The perspective of the GZM Metropolis and its influence on shaping the behavior of energy consumers in Poland”, współautorstwo: prof. Aldona Frączkiewicz-Wronka; przedstawiono także wstępne wyniki dotyczące wody.
• CMQ 2025, Kraków, 9–11 czerwca 2025 r. — referat „From Policy to Practice: Shaping Energy and Water Consumption in Poland – Perspectives from the GZM Metropolis”, współautorstwo: dr Joanna Trzęsiok.
• 13th International Conference on Applied Economics „Contemporary Issues in Economy”, Olsztyn, 26–27 czerwca 2025 r. — referat „Behavioural aspects of energy and water efficiency in post-industrial regions: What makes GZM metropolis different?”, współautorstwo: dr Joanna Trzęsiok.
• EGPA 2025 Annual Conference, Glasgow, 26–29 sierpnia 2025 r. — referat „Between Central Mandates and Local Realities: Multi-Level Governance of Sustainable Energy and Water Consumption in Poland – The Case of GZM Metropolis”, współautorstwo: prof. Aldona Frączkiewicz-Wronka i dr Joanna Trzęsiok.
• 3rd International Conference on Economics of Climate Change (InCECC), Katowice, 23–24 października 2025 r. — referat „Sustainable Water Management in the Metropolis – Residents’ Behavioural Patterns and Household Water Footprint”.
• „Development Trajectories and New Divides in Times of Sustainability Transitions”, Sopron/online, 6 listopada 2025 r. — referat „Sustainable Water Management in the Metropolis – Residents’ Behavioural Patterns and Household Water Footprint”, wygłoszony online.
• 3rd Conference on Global Advances in Management and Entrepreneurship (GAME 2025), Wiedeń/online, 20–22 listopada 2025 r. — referat „Shaping Sustainable Water Management in the Metropolis: Insights into Residents’ Behaviour and Household Water Footprint”.