BLOSSOM – innowacyjne rozwiązania finansowe na rzecz transformacji klimatycznej miast

Pełna nazwa projektu: The BLOSSOM Innovative Approach based on Bankable Transformative Climate Solutions in order to Improve Sustainable Climate Adaptation and Mitigation Measures

Program finansowania: Horizon Europe – EU Mission: Adaptation to Climate Change

Numer umowy grantowej: 101214563

Okres realizacji: 1 czerwca 2025 r. – 31 maja 2029 r.

Oficjalna strona projektu: blossom-project.eu

O projekcie

BLOSSOM to międzynarodowy projekt badawczo-innowacyjny realizowany w ramach programu Horizon Europe, którego celem jest opracowanie i wdrażanie innowacyjnych, trwałych ekonomicznie rozwiązań wspierających adaptację miast i regionów europejskich do zmian klimatu oraz ograniczanie ich skutków.

Główną ideą projektu jest połączenie działań na rzecz odporności klimatycznej z nowoczesnymi mechanizmami finansowania, umożliwiającymi zwiększenie zaangażowania kapitału prywatnego w inwestycje klimatyczne. Szczególne znaczenie ma rozwijanie tzw. bankowalnych rozwiązań klimatycznych (bankable climate solutions), czyli przedsięwzięć, które oprócz korzyści środowiskowych i społecznych charakteryzują się odpowiednim potencjałem ekonomicznym i finansowym.

Projekt zakłada współpracę miast, instytucji naukowych, przedsiębiorstw, sektora finansowego oraz społeczności lokalnych w ramach Living Labs i Communities of Practice. Wykorzystuje również nowoczesne technologie cyfrowe, w tym sztuczną inteligencję, cyfrowe bliźniaki (Digital Twins) oraz systemy monitorowania oparte na wskaźnikach efektywności (KPI).

Opracowywane rozwiązania będą testowane i rozwijane we współpracy z europejskimi miastami i regionami, a następnie udostępniane w formie metod, modeli i narzędzi możliwych do wykorzystania w innych obszarach Europy.

Kierownictwo i zespół projektowy

Realizacja projektu BLOSSOM na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach odbywa się pod kierownictwem dr Sylwii Słupik z Katedry Polityki Społecznej, Gospodarczej i Środowiskowej, która pełni funkcję kierownika zespołu projektowego UE Katowice oraz lidera pakietu roboczego WP5 – Set up and Maintain Financial-Driven Living Labs.

W realizację projektu zaangażowany jest interdyscyplinarny zespół badawczy skupiający pracowników różnych jednostek Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, reprezentujących komplementarne obszary wiedzy i kompetencji naukowych.

Kierownik projektu ze strony Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach:

dr Sylwia Słupik – Katedra Polityki Społecznej, Gospodarczej i Środowiskowej, lider WP5.

Zespół projektowy:

• dr hab. Monika Wieczorek-Kosmala, prof. UE
• dr hab. Aleksandra Nocoń, prof. UE
• dr Justyna Majewska
• dr Joanna Trzęsiok
• mgr Ilona Ptak

Zespół łączy kompetencje z zakresu polityki klimatycznej i energetycznej, ekonomii środowiska, finansów i zrównoważonych inwestycji, zarządzania, analiz społeczno-ekonomicznych oraz metod ilościowych. Interdyscyplinarny charakter zespołu umożliwia kompleksowe podejście do wyzwań związanych z transformacją klimatyczną miast, łączące perspektywę środowiskową, społeczną, gospodarczą i finansową.

Międzynarodowe konsorcjum i miasta pilotażowe

Projekt BLOSSOM realizowany jest przez międzynarodowe, interdyscyplinarne konsorcjum skupiające partnerów z 12 krajów europejskich. Koordynatorem projektu jest The Lisbon Council (Belgia).

Konsorcjum łączy instytucje reprezentujące różne obszary wiedzy i działalności:

• Uczelnie i jednostki badawcze – m.in. Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, University of Birmingham, Institute of Communication and Computer Systems (ICCS) oraz INOV.
• Instytucje finansowe i ubezpieczeniowe – Bank Gospodarstwa Krajowego, Fidelidade oraz Green Digital Finance Alliance.
• Przedsiębiorstwa technologiczne i doradcze – m.in. Deloitte Cyprus, EXUS, Plegma Labs i RISA.
• Organizacje zajmujące się polityką klimatyczną i zrównoważonym rozwojem – Climate-KIC, Climate Alliance i The Lisbon Council.
• Samorządy miejskie i instytucje rozwoju regionalnego – m.in. Birmingham, Lizbona, Kielce, Parma, Aarhus, Newham oraz ADRAL z regionu Alentejo.

Szczególną cechą konsorcjum jest połączenie kompetencji naukowych, technologicznych i finansowych z doświadczeniem samorządów odpowiedzialnych za wdrażanie działań adaptacyjnych. Istotną rolę odgrywa udział instytucji finansowych i ubezpieczeniowych, które wspierają rozwój modeli inwestycyjnych umożliwiających zwiększenie zaangażowania kapitału prywatnego w finansowanie transformacji klimatycznej miast.

Miasta i obszary pilotażowe

W projekcie uczestniczą europejskie miasta i regiony pełniące funkcję obszarów demonstracyjnych i replikujących.

Miasta demonstracyjne (Front Runner Cities): Birmingham (Wielka Brytania), Lizbona (Portugalia) i Kielce (Polska). W miastach tych rozwijane i testowane będą innowacyjne rozwiązania zwiększające odporność klimatyczną, modele finansowania oraz narzędzia wspierające planowanie i ocenę inwestycji.

Miasta i obszary replikujące (Follower Cities/Replicating Case Studies): Newham w Londynie (Wielka Brytania), Parma (Włochy), Aarhus (Dania) oraz Evora w regionie Alentejo (Portugalia). Ich zadaniem jest wykorzystanie doświadczeń miast demonstracyjnych do opracowania własnych scenariuszy i planów wdrażania rozwiązań klimatycznych, dostosowanych do lokalnych uwarunkowań.

Tak zorganizowana współpraca umożliwia testowanie opracowanych metod w różnych warunkach społeczno-gospodarczych, klimatycznych i instytucjonalnych, a także ocenę możliwości ich szerszego zastosowania w innych miastach i regionach Europy.

Rola i zadania zespołu badawczego Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach 

Zespół projektowy Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach odpowiada za koordynację pakietu roboczego WP5 – Set up and Maintain Financial-Driven Living Labs, którego celem jest wspieranie rozwoju innowacyjnych mechanizmów finansowania miejskich działań adaptacyjnych oraz tworzenie podstaw do oceny ich skuteczności i długoterminowej trwałości.

Prace zespołu koncentrują się na łączeniu perspektywy ekonomicznej, finansowej, środowiskowej i społecznej w procesie planowania oraz oceny inwestycji klimatycznych.

Do najważniejszych obszarów działalności zespołu należą:

• Koordynacja pakietu WP5 i współpracy międzynarodowej – zarządzanie realizacją zadań pakietu, współpraca z partnerami konsorcjum oraz przedstawicielami miast uczestniczących w projekcie, a także wspieranie rozwoju Financial-Driven Living Labs jako przestrzeni współtworzenia rozwiązań klimatycznych z udziałem różnych grup interesariuszy.
• Opracowanie lokalnych analiz bazowych (baseline assessment) – diagnoza uwarunkowań środowiskowych, społecznych, gospodarczych, finansowych i instytucjonalnych miast demonstracyjnych i replikujących, stanowiąca podstawę do planowania działań oraz późniejszej oceny ich rezultatów.
• Rozwój i walidacja systemu wskaźników efektywności (KPI) – opracowanie spójnego systemu monitorowania postępów transformacji klimatycznej, umożliwiającego ocenę efektów planowanych i wdrażanych rozwiązań, identyfikację luk informacyjnych oraz porównywanie rezultatów między miastami.
• Współpraca z miastami i ekspertami – prowadzenie konsultacji z partnerami miejskimi, ekspertami zewnętrznymi oraz przedstawicielami różnych obszarów tematycznych w celu dostosowania metod i narzędzi analitycznych do lokalnych potrzeb oraz dostępności danych.
• Wsparcie rozwoju modeli finansowania i oceny inwestycji klimatycznych – wykorzystanie wyników analiz i systemu wskaźników do wspierania decyzji dotyczących wyboru, finansowania i monitorowania rozwiązań zwiększających odporność klimatyczną miast.

Istotnym elementem działalności zespołu jest również rozwijanie metodologii umożliwiającej ocenę nie tylko bezpośrednich efektów środowiskowych interwencji, ale także ich szerszych korzyści społeczno-ekonomicznych, potencjału finansowego oraz możliwości wykorzystania opracowanych rozwiązań w innych miastach europejskich.

Dzięki realizacji tych zadań zespół badawczy UE Katowice wnosi istotny wkład w rozwój narzędzi wspierających podejmowanie decyzji w zakresie transformacji klimatycznej, łącząc badania naukowe z praktycznymi potrzebami samorządów oraz sektora finansowego.

Finansowanie: Projekt BLOSSOM jest finansowany ze środków programu Horizon Europe Unii Europejskiej na podstawie umowy grantowej nr 101214563. Projekt otrzymuje również finansowanie ze Szwajcarskiego Sekretariatu Stanu ds. Edukacji, Badań Naukowych i Innowacji (SERI).