Działalność naukowo-badawcza Katedry

Działalność naukowo-badawcza Katedry Polityki Społecznej, Gospodarczej i Środowiskowej koncentruje się na analizie współczesnych procesów i wyzwań społecznych, gospodarczych oraz środowiskowych, ze szczególnym uwzględnieniem roli państwa, samorządów terytorialnych i instytucji publicznych w kształtowaniu warunków zrównoważonego rozwoju.

Badania prowadzone przez pracowników Katedry mają charakter interdyscyplinarny i obejmują zarówno zagadnienia teoretyczne, jak i analizy empiryczne dotyczące funkcjonowania polityk publicznych, przemian społeczno-gospodarczych, transformacji energetycznej i klimatycznej oraz zachowań podmiotów gospodarczych i gospodarstw domowych.

Istotnym obszarem działalności jest badanie procesów rozwojowych zachodzących w miastach i regionach, w szczególności na obszarach wysoko zurbanizowanych i uprzemysłowionych, takich jak województwo śląskie i Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia. Ważne miejsce zajmują również badania nad instrumentami polityki społecznej, gospodarczej i środowiskowej, efektywnością wykorzystania zasobów oraz możliwościami wdrażania innowacyjnych rozwiązań wspierających zrównoważoną transformację.

Działalność naukowa Katedry rozwijana jest poprzez realizację krajowych i międzynarodowych projektów badawczych, współpracę z ośrodkami akademickimi, instytucjami publicznymi i partnerami społeczno-gospodarczymi, a także upowszechnianie wyników badań w publikacjach naukowych i opracowaniach eksperckich.

Główne obszary badawcze

Zainteresowania naukowe pracowników Katedry obejmują w szczególności:

• Politykę społeczną i gospodarczą – cele, instrumenty i mechanizmy realizacji polityk publicznych, rolę państwa i samorządów terytorialnych w gospodarce oraz społeczno-ekonomiczne uwarunkowania rozwoju.
• Ekonomię sektora publicznego i usługi publiczne – organizację, finansowanie i efektywność świadczenia usług publicznych, systemy zabezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia społeczne i gospodarcze.
• Ekonomię społeczną i rozwój regionalny – funkcjonowanie podmiotów ekonomii społecznej, kapitał społeczny, współpracę międzysektorową oraz procesy rozwoju lokalnego i regionalnego.
• Ekonomię kultury i gospodarkę opartą na wiedzy – znaczenie kultury, kapitału ludzkiego, wiedzy i innowacji w procesach rozwoju społeczno-gospodarczego.
• Politykę środowiskową i zrównoważony rozwój – ekonomiczne instrumenty ochrony środowiska, gospodarowanie zasobami naturalnymi, gospodarkę o obiegu zamkniętym oraz zrównoważone modele produkcji i konsumpcji.
• Transformację energetyczną i klimatyczną – politykę energetyczną i klimatyczną, odnawialne źródła energii, efektywność energetyczną, bezpieczeństwo energetyczne, adaptację do zmian klimatu oraz finansowanie inwestycji klimatycznych.
• Ekonomię behawioralną i zrównoważoną konsumpcję – zachowania konsumentów i gospodarstw domowych, uwarunkowania decyzji ekonomicznych, oszczędzanie energii i wody oraz wykorzystanie nowoczesnych technologii w kształtowaniu zachowań prośrodowiskowych.

Międzynarodowe projekty badawcze

Pracownicy Katedry uczestniczą w realizacji międzynarodowych projektów badawczych i badawczo-innowacyjnych, w tym przedsięwzięć finansowanych ze środków programów ramowych Unii Europejskiej. Projekty te łączą badania naukowe z opracowywaniem innowacyjnych rozwiązań odpowiadających na wyzwania związane ze zrównoważonym rozwojem, transformacją energetyczną i zmianami klimatu.

BLOSSOM – innowacyjne rozwiązania finansowe na rzecz transformacji klimatycznej miast

Program: Horyzont Europa (Horizon Europe)
Okres realizacji: 01.06.2025–31.05.2029
Kierownik projektu ze strony UE Katowice: dr Sylwia Słupik

Projekt koncentruje się na opracowywaniu innowacyjnych mechanizmów finansowania działań na rzecz adaptacji do zmian klimatu i ich łagodzenia. Jego celem jest zwiększenie możliwości pozyskiwania kapitału na miejskie inwestycje klimatyczne oraz wspieranie samorządów w przygotowywaniu rozwiązań atrakcyjnych dla inwestorów.

Więcej informacji: Projekt BLOSSOM (Horyzont Europa)

ECO-BOT – Personalised ICT-tools for the Active Engagement of Consumers Towards Sustainable Energy

Program: Horyzont 2020 (Horizon 2020)
Okres realizacji: 01.10.2017–30.06.2021
Kierownik projektu ze strony UE Katowice: dr Sylwia Słupik

Celem projektu było opracowanie inteligentnych narzędzi informatycznych wspierających konsumentów w świadomym zarządzaniu zużyciem energii. Projekt łączył nowoczesne technologie cyfrowe z podejściem behawioralnym, przyczyniając się do rozwoju rozwiązań zwiększających efektywność energetyczną i promujących zrównoważoną konsumpcję energii.

Więcej informacji: Projekt ECO-BOT (Horyzont 2020)

Krajowe projekty i badania naukowe

Ważnym kierunkiem działalności badawczej Katedry są projekty realizowane na rzecz rozwoju lokalnego i regionalnego, w szczególności dotyczące transformacji energetycznej, zrównoważonej konsumpcji oraz efektywnego gospodarowania zasobami.

Przykładem są badania prowadzone w ramach programu ECOnomics4Climate, finansowanego ze środków Metropolitalnego Funduszu Wspierania Nauki Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Badania te dostarczają wiedzy o zachowaniach mieszkańców oraz rekomendacji wspierających kształtowanie lokalnej i regionalnej polityki klimatycznej i środowiskowej.

Zrównoważone gospodarowanie wodą w Metropolii – wzorce zachowań mieszkańców i ślad wodny gospodarstw domowych

Program: ECOnomics4Climate III 
Okres realizacji: 2025 r.
Kierownik badań: dr Sylwia Słupik

Badania koncentrowały się na identyfikacji wzorców zachowań gospodarstw domowych związanych z konsumpcją i oszczędzaniem wody oraz czynników wpływających na zrównoważone gospodarowanie zasobami wodnymi. Ich wyniki stanowią podstawę do formułowania rekomendacji dla polityki publicznej oraz projektowania działań wspierających efektywne wykorzystanie wody w Metropolii GZM.

Więcej informacji: ECOnomics4Climate III – badania 2025

Zrównoważony konsument a transformacja energetyczna Metropolii GZM

Program: ECOnomics4Climate II
Okres realizacji: 2024 r.
Kierownik badań: dr Sylwia Słupik

Badania dotyczyły postaw, zachowań i motywacji mieszkańców Metropolii GZM w zakresie oszczędzania energii, inwestycji proekologicznych oraz uczestnictwa w transformacji energetycznej. Ich rezultatem była identyfikacja czynników sprzyjających zrównoważonej konsumpcji energii i barier ograniczających podejmowanie działań proekologicznych, a także opracowanie rekomendacji wspierających regionalną politykę klimatyczno-energetyczną.

Więcej informacji: ECOnomics4Climate II – badania 2024

Współpraca naukowa i wykorzystanie wyników badań

Działalność naukowo-badawcza Katedry rozwijana jest we współpracy z krajowymi i zagranicznymi ośrodkami akademickimi, instytucjami publicznymi, samorządami terytorialnymi, przedsiębiorstwami oraz organizacjami społecznymi. Współpraca ta sprzyja interdyscyplinarnemu podejściu do problemów badawczych, wymianie wiedzy i doświadczeń oraz tworzeniu rozwiązań odpowiadających na potrzeby gospodarki i społeczeństwa.

Istotnym elementem prowadzonych badań jest ich wymiar aplikacyjny. Wyniki prac naukowych wykorzystywane są w publikacjach, raportach i ekspertyzach, a także stanowią podstawę formułowania rekomendacji wspierających procesy decyzyjne i rozwój polityk publicznych na poziomie lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim.